Οι Κύπριοι δεκαπενταύγουστο επισκέπτονται τις ορεινές περιοχές

Ιστορικά, η τάση για εκδρομές ή διανυκτερεύσεις στις ορεινές περιοχές τις μέρες του δεκαπενταυγούστου είναι αρκετά έντονη στην κυπριακή κοινωνία.

Ο Δεκαπενταύγουστος στην Κύπρο είναι διπλά φορτισμένος: θρησκευτικά (Κοίμηση της Θεοτόκου) και κοινωνικά (κορύφωση των θερινών διακοπών). Παραδοσιακά, πολλοί Κύπριοι — ιδίως όσοι ζουν σε παράλιες ή πεδινές πόλεις — εκμεταλλεύονται αυτές τις μέρες για να ανέβουν στα ορεινά χωριά και θέρετρα, όπως η πλατεία Τροόδους, η Κακοπετριά, οι Πλάτρες, ο Καλοπαναγιώτης κ.ά.

Αυτό έχει διάφορες ρίζες:

• Κλιματικές: Αύγουστος = έντονη ζέστη και υγρασία στις πόλεις, ειδικά στα νότια/παράλια, οπότε το δροσερό κλίμα του βουνού είναι ελκυστικό.
• Θρησκευτικές/παραδοσιακές: Σε πολλά ορεινά μοναστήρια και χωριά γίνονται μεγάλες πανηγύρεις για τη γιορτή της Παναγίας το Δεκαπενταύγουστο, που συνδυάζονται με εκκλησιασμό/προσκύνημα, φαγητό, μουσική και χορό.
• Κοινωνικές: Η περίοδος είναι σχεδόν «υποχρεωτική άδεια» για πολλές δουλειές, και τα χωριά γεμίζουν από ανθρώπους που επιστρέφουν για λίγες μέρες στις πατρικές τους ρίζες.
• Οικονομικές/τουριστικές: Από τη δεκαετία του ’60 και μετά, η τουριστική υποδομή στα ορεινά ενισχύθηκε (ξενοδοχεία, ξενώνες, καφενεία), ακριβώς για να καλύψει αυτή την αυξημένη θερινή ζήτηση.

Μάλιστα, στα παλαιότερα χρόνια πριν την ανάπτυξη του παράκτιου τουρισμού, ο «παραθερισμός στο βουνό» τον Αύγουστο ήταν πιο συνηθισμένος από τον παραθερισμό στη θάλασσα για τις κυπριακές οικογένειες της μεσαίας τάξης.

Χρονολόγιο της παράδοσης

Πριν το 1950

• Τα ορεινά χωριά αποτελούν θερινό καταφύγιο από τη ζέστη των πόλεων και των πεδινών περιοχών.
• Οι εύπορες οικογένειες διατηρούν «θερινές κατοικίες» ή φιλοξενούνται σε συγγενείς στα χωριά.
• Ο Δεκαπενταύγουστος συνδέεται άμεσα με το προσκύνημα στις εκκλησίες/μοναστήρια και το πανηγύρι του χωριού.

1950–1960

• Αυξάνονται οι οργανωμένες ξενοδοχειακές μονάδες στα ορεινά θέρετρα (π.χ. Πλάτρες, Πρόδρομος, Κακοπετριά).
• Ο παραθερισμός στο βουνό γίνεται «μόδα» για τις αστικές οικογένειες της Λευκωσίας και της Λεμεσού, ιδιαίτερα τον Αύγουστο.
• Η περίοδος του Δεκαπενταύγουστου είναι η κορύφωση της κίνησης.

1960–1974

• Με την ανεξαρτησία, οι μετακινήσεις γίνονται πιο εύκολες, αλλά το οδικό δίκτυο προς τα ορεινά παραμένει βασικός περιορισμός.
• Ο τουρισμός στο βουνό γνωρίζει άνθηση και η ζήτηση τον Αύγουστο εκτοξεύεται.
• Οι πανηγύρεις γίνονται μεγάλα κοινωνικά γεγονότα, συνδυάζοντας εκκλησιαμό/προσκύνησμα, μουσική, φαγητό και χορό.

Μετά το 1974

• Λόγω της απώλειας τουριστικών περιοχών στα κατεχόμενα (Αμμόχωστο, Κερύνεια, Καρπασία), ο εγχώριος τουρισμός στρέφεται στα ορεινά αλλά και τα νότια παράλια.
• Τα ορεινά χωριά βλέπουν τεράστια κίνηση τον Δεκαπενταύγουστο, κυρίως από Λευκωσία και Λεμεσό.

1980–1990

• Η ανάπτυξη των παράλιων περιοχών (Αγία Νάπα, Πρωταράς, Πάφος) φέρνει σταδιακή μετατόπιση μέρους του θερινού τουρισμού προς τη θάλασσα.
• Παρ’ όλα αυτά, ο Δεκαπενταύγουστος στο βουνό παραμένει ισχυρό έθιμο για οικογένειες και πιστούς που συνδέουν την ημέρα με την εκκλησιαστική παράδοση.

2000–2010

• Αρχίζουν σιγά-σιγά να βελτιώνονται κάποιοι δρόμοι και η πρόσβαση στα ορεινά.
• Αναβιώνουν πολλά πανηγύρια και τοπικές γιορτές, που φέρνουν ξανά κόσμο στα χωριά τον Αύγουστο.
• Παράλληλα, αυξάνονται οι βραχείες αποδράσεις (Σαββατοκύριακα ή 2–3 ημέρες) αντί για πολυήμερη παραμονή.

2010–σήμερα

• Ο Δεκαπενταύγουστος στα ορεινά παραμένει παράδοση, αλλά συχνά συνδυάζεται με δραστηριότητες φύσης (πεζοπορίες, επισκέψεις σε καταρράκτες, γαστρονομικές διαδρομές).
• Η κίνηση τον Αύγουστο είναι τέτοια που σε ορισμένα χωριά και θέρετρα οι κρατήσεις πρέπει να γίνονται μήνες πριν.
• Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν το «ρεύμα», προβάλλοντας εικόνες από φεστιβάλ, πανηγύρια και τοπία.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου

Ο Δεκαπενταύγουστος γιορτάζεται στην Κύπρο με μεγάλες θρησκευτικές εκδηλώσεις. Η γιορτή θεωρείται το “Πάσχα του καλοκαιριού” και χιλιάδες πιστοί συρρέουν σε μοναστήρια και εκκλησίες αφιερωμένες στην Παναγία, όπως η Παναγία Χρυσορρογιάτισσα, ο Κύκκος και η Τροοδίτισσα.

Κάθε χρόνο, αρκετά μεγάλη είναι η κοσμοσυρροή στην περιοχή του Τροόδους, όπου βρίσκονται γνωστά μοναστήρια, η ιστορική Μονή της Παναγίας του Κύκκου, η Μονή της Παναγίας Τροοδίτισσας, η Παναγία η Τρικουκιά και δυτικότερα προς την Πάφο, η Μονή της Παναγίας Χρυσορρογιάτισσας.

Παναγία του Κύκκου

Η Μονή του Κύκκου βρίσκεται στην ορεινή περιοχή της Κοιλάδας της Μαραθάσας κι είναι η πλουσιότερη Mονή στο νησί. Βρίσκεται στην κορυφή του βουνού, σε υψόμετρο 1.318 μέτρων. Αφιερωμένη στην Παναγία, η Mονή διαθέτει μια από τις τρεις εικόνες που αποδίδονται στον Απόστολο και Ευαγγελιστή Λουκά. Σύμφωνα με την παράδοση, ο ερημίτης Ησαίας θεράπευσε με θαύμα την κόρη του αυτοκράτορα Αλέξιου Α΄ Κομνηνού (1081 – 1118 μ.Χ.). Ως ανταμοιβή ζήτησε την εικόνα και ο αυτοκράτορας, αν και λυπήθηκε στην προοπτική της απώλειας ενός τέτοιου θησαυρού, την έστειλε στην Κύπρο μαζί με τα χρήματα για την κατασκευή ενός μοναστηριού, όπου θα φυλασσόταν η εικόνα. Το Μοναστήρι κάηκε αρκετές φορές και δεν έμεινε τίποτα από το αρχικό του κτίσμα.

Το μοναστήρι γιορτάζει στις 15 Αυγούστου και στις 8 Σεπτεμβρίου.

Πληρ: 22942435.

Μονή Παναγίας Τροοδίτισσας

Το Μοναστήρι της Τροοδίτισσας βρίσκεται κοντά στις Πλάτρες. Χρονολογείται στον 13ο αιώνα και είναι κτισμένο, ψηλότερα από όλες τις μονές του Νησιού, 1370 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο σημερινός ναός χτίστηκε το 1731 και περιέχει μια ανεκτίμητη εικόνα της Παναγίας, που καλύπτεται από ασημένια φύλλα και η οποία ήρθε από τη Μικρά Ασία. Πιστεύεται ότι δίνει ελπίδα σε άτεκνα ζευγάρια αν προσευχηθούν σ΄ αυτήν. Η ακριβής ημερομηνία της ίδρυσης της Μονής δεν είναι γνωστή, αλλά πιστεύεται ότι ιδρύθηκε αμέσως μετά την Εικονομαχία από έναν ερημίτη.

Το μοναστήρι γιορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Πληρ. 25421663.

Μονή Παναγίας Χρυσορρογιάτισσας

Το μοναστήρι βρίσκεται σε μια όμορφη τοποθεσία κοντά στο χωριό Παναγιά, δυτικά του δάσους της Πάφου. Ιδρύθηκε το 1152 μ.Χ. από το μοναχό Ιγνάτιο, ο οποίος βρήκε στην περιοχή Μουλιά της Πάφου τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που πιθανολογείται ότι έχει αγιογραφήσει ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Ο Ιγνάτιος μετέφερε την εικόνα στο βουνό και έχτισε το μοναστήρι, το οποίο αφιέρωσε στην Παναγία την Χρυσορογιάτισσα. Η εκκλησία βρίσκεται στο κέντρο της μονής.

Το μοναστήρι γιορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Ιερά Μονή Παναγίας Τρικουκκιωτίσσης (γυναικεία)

Η Ιερά Μονή Παναγίας Ελεούσας της Τρικουκιώτισσας βρίσκεται στο Τρόοδος, κοντά στο χωριό Πρόδρομος. Η Μονή αυτή είναι από τις αρχαιότερες της Κύπρου. Πότε ακριβώς ιδρύθηκε δεν γνωρίζουμε. Είναι όμως βέβαιο ότι υφίστατο κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας-Ενετοκρατίας (1191-1571). Αρχικά ήταν μεγάλη όπως του Κύκκου, σύμφωνα με  τον Βασίλειο Μπάρσκυ, αλλά αργότερα συρρικνώθηκε λόγω της μεγάλης φτώχειας που επέφερε η Τουρκοκρατία.

Η επωνυμία της Παναγίας, Τρικουκκιώτισσα προήλθε πιθανόν από το δέντρο του δάσους Τρικουτσιά ή Κοκκονιά.

Στη Μονή υπήρχε παλαιότερη εικόνα (δεν γνωρίζουμε πού βρίσκεται), η οποία σύμφωνα με την παράδοση αγιογραφήθηκε από τον Ευαγελιστή Λουκά.

Τέλος, γνωρίζουμε από τον 16ο αιώνα πως η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Τρικουκκιώτισσας απάλλασε τον τόπο μας από τις επιπτώσεις της ανομβρίας.

Πληρ: 25462747