Ιστορία και τεχνολογία: Κτίρια που “περπάτησαν”

Στο Ιντιανάπολις των ΗΠΑ, το 1930, συνέβη κάτι που μοιάζει με σκηνή από ταινία επιστημονικής φαντασίας — μόνο που ήταν απολύτως αληθινό: ολόκληρο το κτίριο της τηλεφωνικής εταιρείας Indiana Bell (σήμερα γνωστό ως AT&T Building), βάρους 11.000 τόνων, μετακινήθηκε 90 μοίρες και περίπου 45 μέτρα, χωρίς να σταματήσει να λειτουργεί ούτε για μια ώρα.

Κατά τη διάρκεια των 31 ημερών που διήρκεσε η επιχείρηση, περισσότεροι από 600 εργαζόμενοι παρέμειναν στα γραφεία τους. Τα τηλέφωνα λειτουργούσαν κανονικά, το ηλεκτρικό και η αποχέτευση παρέμεναν συνδεδεμένα με ευέλικτες υποδομές, ενώ η μετακίνηση γινόταν με ρυθμό μόλις 15 εκατοστά την ώρα. Ο λόγος για αυτή την εξαιρετικά σύνθετη επιχείρηση ήταν η ανάγκη να κατασκευαστεί νέο, μεγαλύτερο κτίριο στο ίδιο σημείο, χωρίς να διακοπούν οι υπηρεσίες.

Η τεχνογνωσία που εφαρμόστηκε τότε θεωρείται μέχρι σήμερα μηχανικό επίτευγμα. Ειδικοί μηχανικοί χρησιμοποίησαν ένα δίκτυο από κυλίνδρους, υδραυλικά τζάκ και ένα τεράστιο σύστημα υποστήριξης, ώστε το κτίριο να μετακινηθεί με απόλυτη ακρίβεια και σταθερότητα.

Η περίπτωση του Indiana Bell Building δεν είναι η μόνη στον κόσμο. Αν και η συγκεκριμένη ξεχωρίζει για το γεγονός ότι το κτίριο παρέμεινε σε πλήρη λειτουργία κατά τη μετακίνηση, υπάρχουν και άλλες εντυπωσιακές περιπτώσεις κτιρίων που μεταφέρθηκαν ολόκληρα και ακέραια, χωρίς αποσυναρμολόγηση. Ακολουθούν μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:

• Ο φάρος Cape Hatteras στις ΗΠΑ, που μεταφέρθηκε σχεδόν ένα χιλιόμετρο μακριά από τη θάλασσα για να σωθεί από τη διάβρωση.
• Η Συναυλιακή Αίθουσα της Σαγκάης.
• Το Θέατρο Gem στο Ντιτρόιτ, που ταξίδεψε πάνω από μισό χιλιόμετρο για να διατηρηθεί ως μνημείο πολιτισμού.
• Το Fu Gang Building στην Κίνα, που μέχρι σήμερα παραμένει το πιο βαρύ ακέραιο κτίριο που έχει ποτέ μετακινηθεί, με βάρος άνω των 15.000 τόνων.

Αν και στις μέρες μας η κατεδάφιση και η ανακατασκευή θεωρούνται συχνά ευκολότερες λύσεις, τα παραδείγματα αυτά αποδεικνύουν πως με τον κατάλληλο σχεδιασμό και σεβασμό στην αρχιτεκτονική και ιστορική αξία, ολόκληρα κτίρια μπορούν να “περπατήσουν” προς ένα νέο μέλλον, χωρίς να χαθεί το παρελθόν.

Η μετακίνηση του Indiana Bell Building αποτελεί υπενθύμιση πως η ανθρώπινη εφευρετικότητα μπορεί να μετακινήσει ακόμα και… το ακίνητο.

Είχε το Indiana Bell Building θεμέλια;

Ναι, το κτίριο είχε θεμέλια. Όπως όλα τα πολυώροφα κτίρια, στηριζόταν πάνω σε θεμέλια από σκυρόδεμα (οπλισμένο μπετόν), τα οποία όμως δεν αποκόπηκαν, αλλά ανυψώθηκαν μαζί με ολόκληρη την κατασκευή.

Πώς έγινε η ανύψωση και μετακίνηση;

Ολόκληρο το βάρος του κτιρίου (περίπου 11.000 τόνοι) στηριζόταν σε:

• μια μεταλλική υπερκατασκευή στήριξης, που τοποθετήθηκε περιμετρικά και κάτω από το ισόγειο,
• μια σειρά από κυλίνδρους (rollers) και υδραυλικά γρύλια (hydraulic jacks), που σήκωσαν το κτίριο μαζί με τα θεμέλιά του,
• ένα προκαθορισμένο δίκτυο τροχιάς, πάνω στο οποίο σύρθηκε σταδιακά το κτίριο, κατά περίπου 15 εκατοστά την ώρα.

Αυτό κατέστη δυνατό επειδή τα αρχικά θεμέλια του κτιρίου δεν ήταν πολύ βαθιά: επρόκειτο για χαμηλό θεμέλιο τύπου slab ή spread footing, δηλαδή πλατιά βάση από μπετόν που μπορούσε να ανυψωθεί ως ενιαίο σύνολο.

Τεχνικά στοιχεία της μεθόδου:

• Πριν την ανύψωση, έγιναν ακριβείς μετρήσεις βάρους και ισορροπίας.
• Οι γρύλοι τοποθετήθηκαν σε κρίσιμα σημεία ώστε η πίεση να είναι ομοιόμορφη.
• Το κτίριο δεν σηκώθηκε κάθετα στον αέρα. Αντιθέτως, ανυψώθηκε λίγα εκατοστά μόνο – ίσα που να μπορεί να κυλήσει.
• Τα δίκτυα (τηλέφωνο, αποχέτευση, ηλεκτρικό) παρέμειναν συνδεδεμένα με εύκαμπτες επεκτάσεις, που ακολουθούσαν την κίνηση.