Μπορεί να γιορτάζει ο Νεόφυτος και… μεθαύριο

Ο περίφημος Κύπριος ασκητής και όσιος Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος τιμάται στις 24 Ιανουαρίου, στις 12 Απριλίου και στις 28 Σεπτεμβρίου.

Ο Άγιος Νεόφυτος Κύπρου, γνωστός και ως Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος (1134-1214) ήταν Κύπριος Ορθόδοξος ιερομόναχος, ερημίτης και ιστορικός συγγραφέας (χρονικογράφος), τα κείμενα του οποίου διασώζουν πλευρές της ιστορίας των πρώτων Σταυροφοριών. Ανακηρύχθηκε άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας και η μνήμη του εορτάζεται στις 24 Ιανουαρίου,12 Απριλίου και 28 Σεπτεμβρίου. Θεωρείται ως «μία από τις σημαντικότερες μορφές της Εκκλησίας της Κύπρου».

Τον Ιούνιο του 1159 βρέθηκε στη λοφώδη περιοχή επάνω από την Πάφο, όπου ανεκάλυψε μια κοιλότητα στη γη που είχε χρησιμοποιηθεί από κάποιον προηγούμενο ερημίτη. Ο Νεόφυτος διεύρυνε τον χώρο και τελικώς δημιούργησε τρεις κοιλότητες ή «σπήλαια», γνωστά σήμερα με τις ονομασίες «Κελλίον», «Βήμα» και «Ναός», με το σύνολο να ονομάζεται «η εγκλείστρα». Εκεί άρχισε να ζει ως ασκητής. Ο βίος του αυτός προσείλκυσε τους θρήσκους της περιοχής, που άρχισαν να του φέρνουν τροφή και κάποια αγαθά ως δώρα. Με τον καιρό όλο και περισσότεροι επισκέπτονταν το μέρος για να τον συναντήσουν και το 1170 ο Επίσκοπος Πάφου Βασίλειος Κίνναμος τον χειροτόνησε πρεσβύτερο και του επέβαλε να πάρει έναν τουλάχιστον μαθητή, γεγονός που επέφερε την ίδρυση της Μονής που σήμερα φέρει το όνομα του Αγίου Νεοφύτου. Για να αποφύγει τον κόσμο, ο Νεόφυτος λάξευσε μέσα στα βράχια νέα εγκλείστρα και επικοινωνούσε με τον κόσμο μόνο κάθε Κυριακή. Η ύπαρξη πλέον μοναχών διευκόλυνε τον άγιο να εντείνει τον εγκλεισμό του, καθόσον οι υποτακτικοί του θα ανελάμβαναν τις ποικίλες εξωτερικές εργασίες της μονής.

Στο μεταξύ η αποκοπή της Κύπρου από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία έφερε δυστυχία στην Εκκλησία και τον λαό. Η φτώχεια και η δυστυχία του λαού οδήγησε πολλούς να ζητήσουν τροφή στα μοναστήρια, ένα από τα οποία ήταν και το νέο μοναστήρι του Αγίου Νεοφύτου. Η πτώση της Κωνσταντινουπόλεως στα χέρια των Φράγκων τον Απρίλιο του 1204 ήταν συνταρακτικό γεγονός και για τον Νεόφυτο. Θεώρησε την Άλωση της Πόλεως, της προστάτιδος των Ορθοδόξων, «αποκαλυπτικό» γεγονός και για αυτό επιχειρεί την ερμηνεία της Αποκαλύψεως καταβάλλοντας προσπάθεια να εξηγήσει γιατί κυριάρχησαν οι δυνάμεις του Αντιχρίστου σε βάρος της Εκκλησίας του Χριστού.

Ο όσιος Νεόφυτος απεβίωσε σε βαθύ γήρας, στις 12 Απριλίου. Ενταφιάσθηκε στον τάφο που είχε ετοιμάσει ο ίδιος μέσα σε ξύλινο φέρετρο, από ξύλο πεύκου, κέδρου και κυπαρισσιού, το οποίο είχε κατασκευάσει όταν ζούσε. Το ιερό λείψανό του φυλάσσεται μέχρι σήμερα στην ομώνυμη μονή της Κύπρου, που είναι αφιερωμένη στη μνήμη του. Εκτός από τις 12 Απριλίου, η μνήμη του Αγίου τιμάται τοπικά στις 24 Ιανουαρίου και στις 28 Σεπτεμβρίου (εύρεση των τιμίων λειψάνων του).

Απολυτίκιο

Των Λευκάρων τον γόνον, και της Κύπρου το καύχημα, και Μονής Εγκλείστρας το κλέος, θεοφόρον Νεόφυτον, τιμήσωμεν εν ύμνοις και ωδαίς, ως σκεύος ουρανίων αρετών, και ως πρέσβυν ημών μέγαν προς τον Θεόν, από ψυχής κραυγάζοντες. δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν, δόξα τω σε στεφανώσαντι, δόξα τω ενεργούντι δια σου, πάσιν ιάματα.