Τα επεισόδια ερημικής σκόνης που επηρεάζουν την Ευρώπη εντείνονται, ιδιαίτερα στη Νότια Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο, αναδεικνύοντας σημαντικές προκλήσεις για την ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη με καθοριστική συμβολή ερευνητών του Ινστιτούτου Κύπρου.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Nature, συνδέει την αυξανόμενη ένταση των επεισοδίων μεταφοράς σκόνης από τη Σαχάρα και άλλες ερημικές περιοχές, με ευρύτερες αλλαγές που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, όπως την εντεινόμενη ξηρασία και την ερημοποίηση στη Βόρεια Αφρική, καθώς και μεταβολές στα ατμοσφαιρικά συστήματα που ευνοούν τη μεταφορά σκόνης προς την Ευρώπη.
Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όχι μόνο τη θερμοκρασία ή τα ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά και την ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε.
Επιπτώσεις στην ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία
Στη Νότια Ευρώπη καταγράφονται ήδη περίπου 46 επεισόδια ερημικής σκόνης ετησίως, τα οποία αυξάνουν τις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα, και υποβαθμίζουν την ποιότητα του αέρα.
Ενδεικτικά, η σκόνη που μεταφέρεται στην περιοχή ευθύνεται για περίπου το ένα τρίτο της ετήσιας μέσης τιμής σωματιδιακής ρύπανσης (PM10) που θεωρείται αποδεκτή από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για την ποιότητα του αέρα.
Η επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένης της έξαρσης του άσθματος και της αυξημένης θνησιμότητας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, τα τελευταία χρόνια, επεισόδια ερημικής σκόνης στην Ευρώπη συνδέονται με αύξηση της ημερήσιας θνησιμότητας κατά περίπου 0,67% και με αύξηση των αναπνευστικών νοσηλειών στα παιδιά κατά περίπου 2,5%.
Ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο
Η έρευνα αποκαλύπτει ότι η μεταφορά ερημικής σκόνης επηρεάζει όλη την Ευρώπη, με αυξημένες ποσότητες σκόνης να παρατηρούνται ακόμη και στους πάγους των Άλπεων.
Ωστόσο, τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο, καθώς η Ανατολική Μεσόγειος συγκαταλέγεται μεταξύ των περιοχών που επηρεάζονται περισσότερο από τη μεταφορά σκόνης και στις οποίες καταγράφεται η μεγαλύτερη αύξηση στην ένταση των επεισοδίων κατά την τελευταία δεκαετία.
Συγκεκριμένα, η μελέτη έδειξε ότι οι μέσες συγκεντρώσεις ερημικής σκόνης στη Νότια Ευρώπη είναι υπερδιπλάσιες από εκείνες που καταγράφονται στην Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές του Κέντρου Αριστείας για την Κλιματική και Ατμοσφαιρική Έρευνα (CARE-C) του Ινστιτούτου Κύπρου, συν-συγγραφείς της μελέτης, η ερημική σκόνη είναι ένα φυσικό φαινόμενο για την περιοχή μας. Η νέα μελέτη καταδεικνύει ωστόσο ότι τα επεισόδια ερημικής σκόνης και οι επιπτώσεις τους εντείνονται με την πάροδο του χρόνου, ενώ οι συνθήκες που ευνοούν τα πιο έντονα επεισόδια μεταβάλλονται και συνδέονται με την κλιματική αλλαγή. Αυτό σημαίνει ότι η ερημική σκόνη μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση για την ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία τα επόμενα χρόνια. Επομένως, η καλύτερη προσαρμογή στις επιπτώσεις του φαινομένου, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, είναι καθοριστικής σημασίας.
Press Release
The Cyprus Institute
Rising dust pollution across Europe linked to climate change
Dust episodes affecting Europe are intensifying, especially in Southern Europe and the Eastern Mediterranean, posing growing challenges for air quality and public health, according to a new international study with a significant contribution from researchers at The Cyprus Institute.
The study, published in the leading scientific journal Nature, links the increasing intensity of dust transport from the Sahara and other desert regions to broader environmental changes that are associated with climate change. Specifically, this includes worsening drought and land degradation in North Africa, as well as shifts in atmospheric circulation patterns that favour the transport of dust towards Europe.
The findings highlight that the impacts of climate change may go beyond temperature changes and weather extremes, into affecting the quality of the air we breathe.
Impact of dust on air quality and public health
Southern Europe already experiences around 46 dust episodes each year. These events increase concentrations of particulate matter in the atmosphere and contribute to poorer air quality.
Indicatively, the study found that transported dust in the region accounts for approximately one third of the World Health Organization’s (WHO) annual mean particulate matter pollution (PM10) guideline value for air quality.
High concentrations of transported desert dust may have adverse health effects, including asthma exacerbation and increased mortality. The study found that in recent years, desert dust episodes in Southern Europe have been associated with an approximately 0.67% increase in daily mortality, and with a 2.5% increase in respiratory hospitalisations among children.
Significance for Cyprus and the Eastern Mediterranean
The research shows a gradual increase in transported dust across Europe over the past century, as shown by dust measurements in Alpine glacier ice.
However, the findings are particularly significant for Cyprus, as the Eastern Mediterranean is among the European regions most affected by transported desert dust and has experienced among the greatest increases in the intensity of dust episodes over the past decade.
The study also found that average concentrations of desert dust in Southern Europe are more than twice as high as in Central and Northern Europe.
As researchers from The Cyprus Institute’s Climate and Atmosphere Research Center (CARE-C) and co-authors of the study, explain, desert dust is a natural phenomenon that has long been a feature of the region. However, the new study shows that dust episodes and their associated impacts have been intensifying over time, and the conditions that favour more intense dust episodes are changing in ways that are consistent with the influence of climate change.
This means that desert dust could become an even greater challenge for air quality and public health in the years ahead. Better preparedness for more intense dust episodes, together with continued action to address climate change, will be essential for protecting public health and improving air quality.
Discover more from Agora Περιοδικό
Subscribe to get the latest posts sent to your email.

