Παύλος Κ. Παύλου, δημοσιογράφος
Εκδοτικός άθλος μοναδικής αξίας και πολύτιμου περιεχομένου μπορεί αβίαστα να χαρακτηριστεί ο ογκώδης πρώτος τόμος του βιβλίου με τίτλο «Φωνές και Μνήμες Μικρασίας και Κύπρου» και υπότιτλο «Δεν σβήνουν, δεν λησμονούνται». Με το πλούσιο αρχειακό υλικό, τις μαυρόασπρες φωτογραφίες εποχής και τις αυθεντικές μαρτυρίες, καταγράφει και διασώζει τη φωνή και τη μνήμη των Μικρασιατών προσφύγων, που έφυγαν το 1922 κυνηγημένοι από τις εστίες τους, για να βρουν καταφύγιο στην Κύπρο, η οποία πενήντα δύο χρόνια αργότερα βρέθηκε σε ίδια πορεία ολέθρου, θανάτου, διωγμού και αφανισμού, παλεύοντας να κρατήσει ζωντανές δικές της φωνές και μνήμες, για να μη σβήσουν και να μη λησμονηθούν. Η έκδοση επικεντρώνεται και σε πόλεις όπως η Αττάλεια, η Αλάγια και η Μερσίνα του τουρκικού νότου, στα κοντινά βόρεια κατεχόμενα παράλια του νησιού μας.
Στην εποχή της απόλυτης κυριαρχίας νέων μεθόδων καταγραφής γεγονότων και επικοινωνίας, είναι εξόχως σημαντικό, παρήγορο και ελπιδοφόρο να υλοποιούνται τέτοιες υψηλών απαιτήσεων εκδόσεις βιβλίων. Ο έπαινος, τα συγχαρητήρια και οι ευχαριστίες απευθύνονται κατά πρώτον στον ακάματο ερευνητή και συγγραφέα, δρα Χρύσανθο Χρυσάνθου, στο Ίδρυμα Αναστάση και Ευφροσύνης Τοσούνογλου και την άξια ιδρυτή και πρόεδρό του Άννα Τοσούνογλου Χριστοφή, για τη γενναία χορηγία. Τέτοιες υψηλού επιπέδου και προδιαγραφών εκδόσεις απαιτούν τη σύμπραξη πολλών άλλων ικανών και ταλαντούχων ανθρώπων, γι’ αυτό και ο έπαινος απονέμεται εξίσου στον συντονιστή της έκδοσης, γνωστό σκηνοθέτη και παραγωγό, Σταύρο Παπαγεωργίου, εξάδελφο τής Άννας, τον πάντα χρήσιμο και πρόθυμο να συνδράμει παρόμοιες δράσεις, επιστημονικό σύμβουλο, Κωστή Κοκκινόφτα, καθώς και την Αλεξία Στάικου και την Αλεξία Νησιφόρου, για την άρτια καλλιτεχνική επιμέλεια. Σημαντική και μη αμελητέα είναι και η συνδρομή πολλών φορέων και ατόμων, όπως η Εκκλησία, ο Σύνδεσμος Μικρασιατών Κύπρου και ο Δήμος Νέας Ιωνίας Ελλάδος, όπου ζουν πολλοί Αλαγιώτες Μικρασιάτες. Οι συντελεστές της έκδοσης πραγματοποίησαν αυτοψία και στην Αλάγια με κινηματογραφικό συνεργείο, από την οποία θα προκύψει και σχετικό ντοκιμαντέρ.
Η έκδοση «Φωνές και μνήμες Μικρασίας και Κύπρου. Δεν σβήνουν, δεν λησμονούνται» ταξιδεύει στη Λεμεσό
Αναστάσης Τοσούνογλου, ο νερουλάς φιλάνθρωπος πρόσφυγας
Κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου είναι ο Αλαγιώτης Αναστάσης Τοσούνογλου (1902-1969), που επέζησε από τα τάγματα εργασίας-θανάτου μετά την Μικρασιατική καταστροφή, κατέληξε στην Κύπρο όπου κατέφυγε η οικογένειά του, νυμφεύθηκε την Ευφροσύνη Τσαγγάρη (1915) από τους Αγίους Ομολογητές. Με την ταπεινή εργασία του ως πωλητής και μεταφορέας νερού και τη διορατικότητά του απέκτησε κτηματική περιουσία, για να διακριθεί και ως αγαθοεργός και φιλάνθρωπος. Ακόμη και στο πρώτο από τα πέντε μεγάλα κεφάλαια με τις 140 τόσες μεγάλου μεγέθους σελίδες (σύνολο τόμου 770 σελ.), όπου κυριαρχούν κείμενα, φωτογραφίες από το 1900 ώς τις μέρες μας και ντοκουμέντα εποχής εν είδει οικογενειακού άλμπουμ, το ενδιαφέρον είναι μεγάλο, διότι αναδεικνύεται η φυσιογνωμία, ο χαρακτήρας, το κλίμα, το ήθος και το έθος μιας ολόκληρης εποχής, του ιστορικού μας χθες. Μαζί με τις πολλές φωτογραφίες, ξεχωρίζουν έγγραφα με τα περίφημα προικοσύμφωνα, δηλώσεις γάμου, φωτοτυπίες ταυτοτήτων, διαβατηρίων και εφημερίδων, αφηγηματικά χειρόγραφα γραμμένα στο χέρι και φύλλα από το «Μητρώον των μονίμως παρεπιδημούντων πολιτών Ελλήνων εν τη περιφερεία τού εν Κύπρω Προξενείου της Ελλάδος 1931».
Οι τίτλοι και μόνο των άλλων τεσσάρων, πολυσέλιδων κεφαλαίων του βιβλίου δίδουν επαρκή εικόνα του σημαντικού περιεχομένου τους:
- Κύπρος-Μικρά Ασία, κοινός πολιτισμός, κοινά δεινά, κοινή μοίρα, λόγω της γεωγραφικής τους εγγύτητας, του κοινού αρχαιοελληνικού πολιτισμού, της ορθόδοξης χριστιανικής θρησκείας, των αμφίδρομων και πολύπλευρων σχέσεών του.
- Κορακήσιον-Καλόν Όρος-Αλάγια, η ιστορία και η άνθηση πριν από τον ξεριζωμό. Οι κάτοικοι απώλεσαν μεν την ελληνική τους γλώσσα, κράτησαν όμως ατόφια τη θρησκεία και τον πολιτισμό τους, και άντεξαν στον χρόνο. Άξιο αναφοράς στοιχείο ότι ποσοστό 10% των κατοίκων Αλάγιας ήσαν Κύπριοι, εξαιτίας μεικτών γάμων και υιοθεσίας Κυπριόπουλων. Πολλά φτωχά αγόρια και κορίτσια στέλλονταν στην κοντινή πόλη για να εργαστούν ως υπηρετικό προσωπικό σε σπίτια πλούσιων Αλαγιωτών.
- Εκστρατεία-Καταστροφή, ο ξεριζωμός των Αλαγιωτών και η καταφυγή τους στην Κύπρο, αφού μετά την καταστροφή της Σμύρνης διατάχθηκαν, υπό την απειλή της σφαγής, να εγκαταλείψουν την πόλη των προγόνων τους. Συγκινεί η περιγραφή της άφιξης μικρού εμπορικού πλοίου στα ανοικτά της Λάρνακας με στρυμωγμένους στο κατάστρωμα σε άθλια κατάσταση 500 Αλαγιώτες, κυρίως γυναίκες παιδιά και γέροντες.
- Περίθαλψη και συμπόνοια για τους πρόσφυγες. Με κείμενα, σπάνιο φωτογραφικό υλικό, αυθεντικά ντοκουμέντα, συμφωνητικά υιοθεσίας, ονομαστικούς καταλόγους εισφορών αναδεικνύεται η μαζική κινητοποίηση των Κυπρίων για να παράσχουν κάθε μορφής βοήθεια στους Μικρασιάτες πρόσφυγες
O τίτλος του γνωστού διηγήματος του Αντώνη Σαμαράκη «Ζητείται ελπίς» επελέγη από τους δημιουργούς του ως Επιλογικό του τόμου, για να υποδείξουν ότι: «Μέσα σ’ αυτούς τους καιρούς που ζούμε, ζητείται ελπίς. Που δεν μπορεί να είναι άλλη από την αφύπνιση των λαών και την προάσπιση της ειρήνης σε όλο τον κόσμο». Ο τόμος συμπληρώνεται με βιβλιογραφικές και άλλες πηγές, ενώ είναι προσβάσιμος και ηλεκτρονικά σε μορφή E-book.
Discover more from Agora Περιοδικό
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
