Τον χειμώνα πολλοί λέμε «κρύωσα», όμως δεν είναι πάντα το ίδιο. Η γρίπη και το κοινό κρυολόγημα μοιάζουν, αλλά διαφέρουν τόσο στη σοβαρότητα όσο και στον τρόπο που μας επηρεάζουν.

Τι είναι το κρυολόγημα
Το κρυολόγημα είναι μια ήπια ιογενής λοίμωξη. Συνήθως ξεκινά σιγά-σιγά, με μπούκωμα, καταρροή, φτάρνισμα και πονόλαιμο. Ο πυρετός είναι σπάνιος και, αν εμφανιστεί, είναι χαμηλός. Τα περισσότερα άτομα συνεχίζουν τις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Παρεμπιπτόντως, ο όρος «κρυολόγημα» (αγγλικά: cold) προέρχεται από μια παλιά, λανθασμένη αντίληψη, όχι από την πραγματική αιτία της ασθένειας.

Για αιώνες οι άνθρωποι πίστευαν ότι:

• το κρύο,
• το ρεύμα αέρα,
• ή το να βραχούν και να «κρυώσουν»

ήταν αυτά που προκαλούσαν τα συμπτώματα (μπούκωμα, βήχα, πονόλαιμο).

Έτσι:

• στα ελληνικά επικράτησε το «κρυολόγημα» (= έπαθα κάτι επειδή κρύωσα),
• στα αγγλικά το “common cold”,
• σε πολλές άλλες γλώσσες υπάρχουν αντίστοιχες λέξεις που συνδέουν την ασθένεια με το κρύο.

Το κρυολόγημα δεν προκαλείται από το κρύο, αλλά από ιούς (κυρίως ρινοϊούς). Το κρύο:

• δεν αρρωσταίνει από μόνο του,
• αλλά μπορεί να ευνοήσει τη μετάδοση των ιών, επειδή:
  • μένουμε σε κλειστούς χώρους,
  • αερίζουμε λιγότερο,
  • ο ξηρός αέρας ερεθίζει τη μύτη και τον λαιμό.

Γιατί ο όρος έμεινε

• Είναι απλός και καθημερινός.
• Ταιριάζει με την εποχικότητα (χειμώνας).
• Καθιερώθηκε πολύ πριν ανακαλυφθούν οι ιοί.

Το λέμε «κρυολόγημα» επειδή παλιά νομίζαμε ότι το προκαλεί το κρύο, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για ιογενή λοίμωξη που απλώς εξαπλώνεται ευκολότερα τους κρύους μήνες.

Τι είναι η γρίπη
Η γρίπη είναι πιο σοβαρή. Εμφανίζεται απότομα και συνοδεύεται από υψηλό πυρετό, έντονη κόπωση, πονοκέφαλο και πόνους σε μύες και αρθρώσεις. Ο βήχας είναι συνήθως έντονος και ξηρός. Ακόμη κι όταν περάσουν τα βασικά συμπτώματα, η αδυναμία μπορεί να κρατήσει πολλές ημέρες.

Πώς κολλάμε κρυολόγημα
Το κρυολόγημα μεταδίδεται εύκολα:

• με σταγονίδια όταν κάποιος βήχει ή φτερνίζεται,
• με τα χέρια, όταν αγγίζουμε μολυσμένες επιφάνειες (πόμολα, κινητά) και μετά το πρόσωπό μας,
• με στενή επαφή, όπως χειραψίες και αγκαλιές.

Πώς κολλάμε γρίπη
Η γρίπη κολλά με παρόμοιο τρόπο, αλλά πιο επιθετικά:

• με τον αέρα και τα σταγονίδια από βήχα, φτέρνισμα ή ομιλία,
• με άμεση επαφή με άτομο που νοσεί,
• σε κλειστούς χώρους με πολύ κόσμο (σχολεία, μέσα μεταφοράς, γραφεία).

Ένα άτομο με γρίπη μπορεί να μεταδώσει τον ιό ακόμη και πριν καταλάβει ότι έχει αρρωστήσει.

Τι πρέπει να προσέχουμε
Αν έχουμε υψηλό πυρετό, έντονους πόνους και μεγάλη αδυναμία, πιθανότατα πρόκειται για γρίπη και καλό είναι να μείνουμε στο σπίτι και να συμβουλευτούμε γιατρό.
Το συχνό πλύσιμο χεριών, η κάλυψη στόματος και μύτης και ο εμβολιασμός κατά της γρίπης βοηθούν σημαντικά στη μείωση της μετάδοσης.

Τελικά πόσο βοηθάει μια σούπα να συνέλθουμε από γρίπη ή κρυολόγημα;

Για γενιές ολόκληρες, η κοτόσουπα είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα «γιατροσόφια» για όσους αισθάνονται αδιάθετοι· σε πολλές κουλτούρες είναι η βασική τροφή σε περίπτωση κρυολογήματος ή γρίπης. Υπάρχει ωστόσο επιστημονική βάση πίσω από αυτή την πεποίθηση ή πρόκειται απλώς για παράδοση;

Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας επιχείρησε να δώσει απαντήσεις, εξετάζοντας τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για τον ρόλο της σούπας στη διαχείριση οξέων λοιμώξεων του αναπνευστικού, όπως το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη και ο Covid-19. Από περισσότερες από 10.000 επιστημονικές αναφορές, εντοπίστηκαν τέσσερις μελέτες υψηλής ποιότητας, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 342 άτομα, αναφέρει το Science Alert.

Τι έδειξαν οι μελέτες

Οι μελέτες αυτές αξιολόγησαν διαφορετικά είδη σούπας, από παραδοσιακό ζωμό κοτόπουλου έως σούπα κριθαριού και μείγματα λαχανικών και βοτάνων. Παρότι τα δεδομένα βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, τα αποτελέσματα κρίνονται ενθαρρυντικά.

Σε μία από τις μελέτες διαπιστώθηκε ότι όσοι κατανάλωναν σούπα ανάρρωναν έως και 2,5 ημέρες νωρίτερα σε σύγκριση με όσους δεν την κατανάλωναν. Παράλληλα, συμπτώματα όπως η ρινική συμφόρηση, ο πονόλαιμος και η κόπωση εμφανίζονταν ηπιότερα.

Επιπλέον, καταγράφηκε μείωση σε δείκτες φλεγμονής στο αίμα, όπως οι πρωτεΐνες IL-6 και TNF-α, οι οποίες είναι γνωστές για τον ρόλο τους στην ενεργοποίηση της ανοσολογικής απόκρισης. Αυτό υποδηλώνει ότι η σούπα μπορεί να επιδρά κατασταλτικά σε μια υπερδραστήρια ανοσολογική αντίδραση, διευκολύνοντας έτσι τη διαδικασία της ανάρρωσης.

Ωστόσο, καμία από τις μελέτες δεν εξέτασε πώς η κατανάλωση σούπας επηρεάζει την καθημερινότητα των ασθενών, όπως αν μειώνονται οι ημέρες απουσίας από την εργασία ή αν περιορίζονται οι νοσηλείες. Πρόκειται για ένα σημαντικό κενό στη γνώση, το οποίο καλείται να καλύψει η μελλοντική έρευνα.

Για ποιους λόγους βοηθά η σούπα

Οι λόγοι για τους οποίους η σούπα μπορεί να βοηθά είναι πολλοί: είναι ζεστή, ενυδατική και συνήθως πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. Υλικά όπως το σκόρδο, το κρεμμύδι, το τζίντζερ και τα φυλλώδη λαχανικά διαθέτουν αντιφλεγμονώδεις, αντιμικροβιακές και ανοσοενισχυτικές ιδιότητες. Επιπλέον, η θερμότητα της σούπας συμβάλλει στην αποσυμφόρηση των ιγμορείων, ανακουφίζει από τον πονόλαιμο και προσφέρει γενική αίσθηση άνεσης.

Πέρα από τη διατροφική της αξία, η σούπα συνδέεται και με μια ισχυρή πολιτισμική διάσταση αυτοφροντίδας. Σε πολλά νοικοκυριά, το φαγητό λειτουργεί ως «φάρμακο» όχι μόνο λόγω των συστατικών του, αλλά και επειδή συμβολίζει τη φροντίδα, τη ρουτίνα και την ασφάλεια. Έρευνες δείχνουν ότι, ιδιαίτερα οι γονείς, συχνά καταφεύγουν πρώτα σε παραδοσιακές λύσεις, όπως η σούπα, πριν απευθυνθούν σε επαγγελματίες υγείας.

Η σημασία της αυτοφροντίδας

Η σημασία της αυτοφροντίδας μέσω απλών, τεκμηριωμένων πρακτικών αναμένεται να αυξηθεί, καθώς τα συστήματα υγείας πιέζονται όλο και περισσότερο. Η διαχείριση ήπιων ασθενειών στο σπίτι μπορεί να μειώσει την άσκοπη χρήση αντιβιοτικών και να αποσυμφορήσει τις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Η σούπα, εύκολη στην παρασκευή, οικονομική και γενικά ασφαλής, μπορεί να μην αντικαθιστά τα φάρμακα, αλλά σε συνδυασμό με ξεκούραση, υγρά και παρακεταμόλη, προσφέρει έναν απλό τρόπο ανακούφισης των συμπτωμάτων του κρυολογήματος και της γρίπης, καθώς και βελτίωσης της καθημερινής ευεξίας.


Με πληροφορίες από CNN