Μεγάλη Εβδομάδα: Η κορύφωση του Πάθους και η Ανάσταση

Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι η ιερότερη περίοδος του Ορθόδοξου Χριστιανικού έτους. Ξεκινά τη Μεγάλη Δευτέρα και κορυφώνεται με την Ανάσταση του Χριστού, που εορτάζεται τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου προς Κυριακή του Πάσχα. Πρόκειται για επτά ημέρες κατάνυξης, μνήμης, προσευχής και πένθους, που επαναφέρουν το ποίμνιο στη βιωματική εμπειρία των Τελικών Παθών του Ιησού Χριστού.

Πότε;
Η Μεγάλη Εβδομάδα ακολουθεί την Κυριακή των Βαΐων, με την ημερομηνία της να μεταβάλλεται κάθε χρόνο, ανάλογα με την ημερομηνία του Ορθόδοξου Πάσχα, η οποία καθορίζεται από το Ιουλιανό ημερολόγιο και το εβραϊκό Πάσχα (Πεσάχ).

Γιατί είναι σημαντική;
Η εβδομάδα αυτή οδηγεί στο αποκορύφωμα του Θείου Δράματος: τη Σταύρωση και την Ανάσταση του Χριστού. Οι πιστοί καλούνται να συμμετάσχουν πνευματικά στον πόνο, την ταπείνωση, τη θυσία και τελικά τη νίκη επί του θανάτου, μέσα από τις καθημερινές ακολουθίες και τα μυστήρια της Εκκλησίας.

Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι περίοδος αυστηρής νηστείας στην Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση. Οι πιστοί καλούνται να απέχουν από κρέας, γαλακτοκομικά, ψάρια, λάδι και κρασί – με ορισμένες εξαιρέσεις:

• Μεγάλη Πέμπτη: Μπορεί να καταναλωθεί λάδι και κρασί, λόγω του Μυστικού Δείπνου.
• Μεγάλο Σάββατο: Η πιο αυστηρή ημέρα.

Η νηστεία δεν αφορά μόνο την τροφή αλλά και την πνευματική εγκράτεια: λιγότερα λόγια, περισσότερη προσευχή, συγχώρεση, ελεημοσύνη και αυτοκριτική.

Ανά ημέρα

Οι τέσσερις πρώτες ημέρες μας προετοιμάζουν πνευματικά για το θείο δράμα και οι Ακολουθίες ονομάζονται «Ακολουθίες του Νυμφίου».

Στους ναούς την Κυριακή Βαϊων το βράδυ

Κυριαρχούν δύο γεγονότα:

α) Η ζωή του Ιωσήφ του 11ου γιού του Πατριάρχη Ιακώβ, του ονομαζόμενου Παγκάλου, δηλαδή του ωραίου στο σώμα και τη ψυχή. Ο Ιωσήφ προεικονίζει με την περιπέτειά του (που πουλήθηκε σκλάβος στην Αίγυπτο) τον ίδιο τον Χριστό και το πάθος Του.

β) Το περιστατικό της άκαρπης συκιάς που ξέρανε ο Χριστός (Ματθ. 21, 18-22):
Συμβολίζει την Συναγωγή των Εβραίων και γενικά την ζωή του Ισραηλιτικού λαού που ήταν άκαρποι από καλά έργα.

Στους ναούς τη Μεγάλη Δευτέρα βράδυ

Θυμόμαστε και ζούμε δύο παραβολές:

α) Των δέκα παρθένων (Ματθ. 25,1-13) που μας διδάσκει να είμαστε έτοιμοι και γεμάτοι από πίστη και φιλανθρωπία.

β) Των Ταλάντων (Ματθ. 25,14-30), που μας διδάσκει να είμαστε εργατικοί και πρέπει να καλλιεργούμε και να αυξήσουμε τα πνευματικά μας χαρίσματα.

Στους ναούς τη Μεγάλη Τρίτη βράδυ

Είναι αφιερωμένη στην αμαρτωλή γυναίκα (Λουκ. 7,47), που μετανιωμένη άλειψε τα πόδια του Κυρίου με μύρο και συγχωρήθηκε για τα αμαρτήματά της, γιατί έδειξε μεγάλη αγάπη και πίστη στον Κύριο. Ψάλλεται το περίφημο τροπάριο (δοξαστικό) της Υμνογράφου Μοναχής Κασσιανής.

Στους ναούς τη Μεγάλη Τετάρτη βράδυ

Τιμούμε τέσσερα γεγονότα:

α) Τον Ιερό Νιπτήρα, το πλύσιμο δηλαδή των ποδιών των μαθητών από τον Κύριο, δείχνοντας για το ποια πρέπει να είναι η διακονία των πιστών στην Εκκλησία.

β) Τον Μυστικό Δείπνο, δηλαδή την παράδοση του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας.

γ) Την Προσευχή του Κυρίου, στο Όρος των Ελαιών και

δ) την Προδοσία του Ιούδα, δηλαδή την αρχή του Πάθους του Κυρίου.

Στους ναούς τη Μεγάλη Πέμπτη βράδυ

Κορύφωση του θείου δράματος, τελείται η «Ακολουθία των Παθών» και θυμόμαστε και βιώνουμε τα Σωτήρια και φρικτά Πάθη του Κυρίου και Θεού μας. Δηλαδή:

α) Τα πτυσίματα

β) τα μαστιγώματα

γ) τις κοροϊδίες

δ) τους εξευτιλισμούς

ε) τα κτυπήματα

στ) το αγκάθινο στεφάνι και κυρίως την

ζ) Σταύρωση και

η) τον θάνατο του Χριστού μας.

Στους ναούς τη Μεγάλη Παρασκευή πρωϊ και βράδυ

Πρωϊ:

α) Ταφή Του Κυρίου και

β) την Κάθοδο Του στον Άδη, όπου κήρυξε σε όλους τους νεκρούς. Έτσι Μεγάλη Παρασκευή (ημερολογιακά), τελούνται οι εξής ακολουθίες: Ακολουθία των Μεγάλες Ωρών και της Αποκαθηλώσεως, δηλαδή την Ταφή Του Κυρίου από τον Ιωσήφ τον Αριμαθαίας και το Νικόδημο τον Φαρισαίο, μέλος του Μ. Συμβουλίου και κρυφό μαθητή του Κυρίου.

Βράδυ:

Ψάλλονται τα Εγκώμια και έχουμε την περιφορά του Επιταφίου!

Στους ναούς το Μεγάλο Σάββατο πρωϊ και νύχτα

Το Μεγάλο Σάββατο το πρωϊ, έχουμε τη λεγόμενη «Πρώτη Ανάσταση», δηλαδή το προανάκρουσμα της Αναστάσεως που μεταδίδουν οι ύμνοι και της προσμονής της λυτρώσεως όλης της κτίσεως από την φθορά και τον θάνατο!

Το Μεγάλο Σάββατο το βράδυ (και συνεχίζεται τα ξημερώματα της Κυριακής), έχουμε την Ανάσταση του Κυρίου, την ήττα του θανάτου και της φθοράς και την αφή του Αγίου Φωτός στον κόσμο από το Πανάγιο Τάφο.

Κυριακή του Πάσχα (στην Κύπρο κυρίως το πρωί γύρω στις 11:00), τελείται ο «Εσπερινός της Αγάπης», όπου σε πολλές γλώσσες διαβάζεται το Ιερό Ευαγγέλιο.

Βιωματική συμμετοχή και μήνυμα

Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι απλώς μια ανάμνηση. Είναι μια πρόσκληση. Η Ορθόδοξη παράδοση καλεί τους πιστούς όχι μόνο να παρακολουθήσουν, αλλά να συμπορευτούν με τον Χριστό. Να περάσουν μέσα από το σκοτάδι του πόνου και της απώλειας, για να φτάσουν στο φως της Ανάστασης και της ελπίδας.

Σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητα, η Ανάσταση δεν είναι απλώς θεολογική διακήρυξη. Είναι μήνυμα ζωής, νίκης επί του θανάτου, και πρόσκληση σε αναγέννηση – πνευματική, ανθρώπινη, συλλογική.