Μεσοκελεύσι, η παλιά ονομασία του Καϊμακλιού

Μεσοκελέας ή Μισοκελεύσι ονομαζόταν κατά την Ενετοκρατία (1489-1571) η περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται το Καϊμακλί. Η ονομασία αυτή βρέθηκε σε ενετικούς καταλόγους. Τη σημερινή του ονομασία το Καϊμακλί την πήρε κατά την Τουρκοκρατία (1571-1878) από το καϊμάκι-βούτυρο που έφτιαχναν οι βοσκοί της περιοχής.

Η συνοικία αυτή αποτελούσε την εξοχή των πλουσίων της Λευκωσίας, με εξοχικές επαύλεις και πλούσια κτήματα.

Σήμερα το όνομα μνημονεύεται μόνο από μια οδό, έναν εγκαταλελειμένο κινηματογράφο μέσα στο παλιό Καϊμακλί και ένα παλιού μηχανουργείο στην περιοχή ΣΟΠΑΖ.

Οδός Μεσοκελέως

Η οδός βρίσκεται στο Καϊμακλί πίσω από τις αποθήκες σιτηρών ΣΟΠΑΖ. Στα δυτικά είναι κάθετη στη λεωφόρο Ανδρέα Ζάκου, ενώ στα ανατολικά διακόπτεται από την «πράσινη» γραμμή.

Πιο λεπτομερή στοιχεία

Η λέξη «Μεσοκελεύς» (ή «Μισοκελεύσι») εμφανίζεται σε μεσαιωνικούς καταλόγους και θεωρείται ότι αναφέρεται στον οικισμό που σήμερα είναι γνωστός ως Καϊμακλί (Kaimaklı) στη Λευκωσία. Συγκεκριμένα:

• Η ονομασία «Καϊμακλί» προέρχεται από την τουρκική λέξη kaymak, που σημαίνει είτε ξινόγαλο είτε καϊμάκι — αναφερόμενη στην παραδοσιακή γαλακτοκομία της περιοχής.
• Ο μεσαιωνικός οικισμός εμφανίζεται ως «Μισοκελεύσι Νο1», και πιθανολογείται ότι αντιστοιχεί στο Καϊμακλί, με το «Μισοκελεύσι Νο2» να αναφέρεται στην Ομορφίτα.

Ο όρος «Μισοκελεύσι» πιθανώς σημαίνει «Μεσοκελεύς», συνδέοντας μια έννοια ενδιάμεσης θέσης ή περιοχής (“μέσο-”), με την κατάληξη «-κελεύς» που ίσως να προέρχεται από κάποια τοπική ή διοικητική ονομασία. Δυστυχώς δεν πρόκειται για λέξη που χρησιμοποιείται στη σύγχρονη ελληνική, αλλά μάλλον είναι ένας μεσαιωνικός τοπωνυμικός όρος που έχει διατηρηθεί μόνο μέσα από τους προσδιορισμούς αυτών των αριθμημένων καταλόγων.

Με απλά λόγια

• Μεσοκελεύς = πιθανώς μεσαιωνική ονομασία, δηλωτική περιοχής που ήταν ανάμεσα ή σε σχέση με συγκεκριμένες ενότητες, όπως Καϊμακλί και Ομορφίτα.
• Αυτός ο όρος εντοπίζεται σε καταλόγους που διαχωρίζουν δύο γειτονικούς οικισμούς: το Νο1 (Καϊμακλί) και Νο2 (Ομορφίτα) .

Δεν υπάρχουν περισσότερες γνωστές πληροφορίες για την ετυμολογία του «κελεύς» σε αυτό το πλαίσιο. Ενδέχεται να είναι είτε αρχαΐζουσα απόδοση, είτε παραφθορά μιας τοπικής σηματοδοσίας.

Το «Μεσοκελεύς» ή «Μισοκελεύσι Νο1» φαίνεται να είναι ο μεσαιωνικός πρόγονος του Καϊμακλιού, μέρος μιας σειράς προσδιορισμών που διαχώριζαν γειτονικές κοινότητες κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας ή της Βενετοκρατίας.