Προώθηση Κυκλικών Προσεγγίσεων στο δομημένο περιβάλλον

Τον Ιούλιο, στη Λιουμπλιάνα την πρωτεύουσα της Σλοβενίας, πραγματοποιήθηκε η δεύτερη επίσημη συνάντηση των φορέων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Προώθηση Κυκλικών Προσεγγίσεων στο Δομημένο Περιβάλλον (Circular Approaches for the Built Environment, CABE)», η οποία φιλοξενήθηκε από το Σλοβενικό Εθνικό Ινστιτούτο Δομικής και Πολιτικής Μηχανικής (ZAG – Slovenian National Building and Civil Engineering Institute).

Στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη και πιλοτική εφαρμογή κυκλικών λύσεων για το δομημένο περιβάλλον, μέσω της επαναχρησιμοποίησης αποβλήτων που προκύπτουν από κατασκευές και κατεδαφίσεις (ΑΚΚ). Από την Κύπρο, στο πρόγραμμα συμμετέχουν το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕ.ΠΑ.Κ), το ΚυκλΟΙΚΟκοδρόμιο και ο Δήμος Στροβόλου.

Προώθηση Κυκλικών Προσεγγίσεων στο δομημένο περιβάλλον

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης παρουσιάστηκαν τα πρώτα αποτελέσματα από την υλοποίηση του προγράμματος και καθορίστηκαν τα επόμενα βήματα. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσίασε η επιμορφωτική επίσκεψη για τη σύγχρονη αναγέννηση μέσω βιώσιμης ανακαίνισης της πρώην Φυλακής του Maribor. Το κτίριο της πρώην φυλακής στην πόλη Maribor, γνωστό και ως Kaznilnica, ανεγέρθηκε στα τέλη του 19^ου αιώνα και αποτελεί προστατευόμενο πολιτιστικό μνημείο. Ένα κτίριο με μοναδική αρχιτεκτονική μορφή και νεοκλασική πρόσοψη, συμμετρικά παράθυρα και αυστηρή, λιτή διάταξη. Μετά τη διακοπή λειτουργίας του ως σωφρονιστικό ίδρυμα τη δεκαετία του 1970, το συγκρότημα παρέμεινε ανενεργό και εγκαταλελειμμένο.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 άρχισε σταδιακά να μετατρέπεται σε χώρο πολιτιστικών και καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων. Σήμερα, το ακίνητο ανήκει σε πολλούς ιδιοκτήτες, το κεντρικό και ανατολικό τμήμα ανήκει στον Δήμο Maribor, το δυτικό τμήμα χρησιμοποιείται από την Περιφερειακή Αναπτυξιακή Υπηρεσία της πόλης Maribor (RRA Podravje–Maribor) και το νότιο τμήμα τελεί υπό ιδιωτική ιδιοκτησία.

Η υφιστάμενη χρήση του κτιρίου συνδυάζει διοικητικές λειτουργίες με σχέδια για μελλοντική χρήση ως χώρου καινοτομίας και πολιτιστικής δημιουργίας. Η επαναχρησιμοποίηση του συγκροτήματος αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου οράματος για τη δημιουργία ενός πολυχώρου αφιερωμένου στις δημιουργικές βιομηχανίες, την επιχειρηματικότητα και τον πολιτισμό. Οι χώροι ιδιοκτησίας του Δήμου θα μετατραπούν σε επιχειρηματικό θερμοκοιτίδα και δημιουργικό κόμβο. Οι ιδιωτικοί χώροι αναμένεται να φιλοξενήσουν τουριστικές μονάδες (hostel/hotel) και πολιτιστικές δομές.

Η προσέγγιση της ανακαίνισης δίνει έμφαση σε αρχές κυκλικής οικονομίας: επαναχρησιμοποίηση υλικών, ελαχιστοποίηση περιβαλλοντικού αποτυπώματος και έξυπνη αξιοποίηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

Επίσης, εκπαιδευτική επίσκεψη πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις της κατασκευαστικής εταιρείας Nigrad Maribor | JHMB, η οποία εφαρμόζει πρακτικές κυκλικής διαχείρισης των κατασκευαστικών αποβλήτων και επαναχρησιμοποιεί επιλεγμένα υλικά για την παραγωγή νέων δομικών προϊόντων.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, στο χώρο που στεγάζεται η Περιφερειακή Αναπτυξιακή Υπηρεσία Ποντράβιε – Μάριμπορ (Regional Development Agency for Podravje – Maribor), η κυπριακή ομάδα του έργου συντόνισε εργαστήριο για την εμπλοκή των ενδιαφερόμενων φορέων με τα θέματα διαχείρισης κατασκευαστικών αποβλήτων και κατεδαφίσεων και τις αρχές της κυκλικής οικονομίας της σλοβενικής κοινότητας. Συμμετείχαν τουλάχιστον 10 εκπρόσωποι από εθνικές και δημόσιες αρχές, οργανισμούς υποστήριξης επιχειρήσεων, ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα και ερευνητές, ΜΚΟ και άλλους σχετικούς με τον κατασκευαστικό τομέα.

Σκοπός του εργαστηρίου ήταν η συλλογή δεδομένων και απόψεων για την κυκλική διαχείριση αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων (ΑΚΚ), καθώς και η αναγνώριση των βασικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι εμπλεκόμενοι φορείς, αλλά και των δυνατοτήτων που διαφαίνονται για την εφαρμογή βιώσιμων κυκλικών λύσεων.

Με βάση τα αποτελέσματα του εργαστηρίου, θα εκπονηθεί σχετική έκθεση αποτελεσμάτων για την περίπτωση της Σλοβενίας. Σε επόμενο στάδιο, μετά τη διενέργεια αντίστοιχων συναντήσεων σε άλλες συμμετέχουσες χώρες του έργου και τη συγκέντρωση των συνολικών δεδομένων, θα παρουσιαστούν τα τελικά αποτελέσματα του έργου έως το 2027. Τα αποτελέσματα αυτά θα αποτυπώνουν το πώς οι εμπλεκόμενοι φορείς αντιλαμβάνονται την κυκλική προσέγγιση στη διαχείριση αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων, ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζουν και ποιες δυνατότητες υπάρχουν.

Το έργο CABE βρίσκεται σε εξέλιξη, συνεχίζοντας τη συλλογή δεδομένων και εμπειριών από τους φορείς που συμμετέχουν. Η συνάντηση στη Σλοβενία ενίσχυσε τη γνώση γύρω από τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της κυκλικής διαχείρισης αποβλήτων, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση εφαρμόσιμων λύσεων για το δομημένο περιβάλλον.

Το έργο συγχρηματοδοτείται από την ευρωπαϊκή συνεργασία Driving Urban Transitions to a sustainable future (DUT). Στην Κύπρο, το έργο συγχρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΙδΕΚ) και επικεφαλής οργανισμός για την υλοποίηση είναι το ΤΕΠΑΚ.

Προώθηση Κυκλικών Προσεγγίσεων στο δομημένο περιβάλλον