Πόσες αυθεντικές πειρατικές σημαίες έχουν διασωθεί; Τα fake news στα social media

Μια φωτογραφία που κυκλοφορεί στα social media παρουσιάζει δύο φθαρμένες σημαίες με νεκροκεφαλή και σταυρωμένα οστά και υποστηρίζει ότι είναι «οι μοναδικές δύο αυθεντικές πειρατικές σημαίες που είναι γνωστές».

Η ιστορία έχει πραγματική βάση. Όμως η συγκεκριμένη ανάρτηση συνδυάζει σωστά και λανθασμένα στοιχεία.

Η σημαία των Åland είναι πραγματική

Η μία από τις δύο βρίσκεται στο Åland Maritime Museum στη Φινλανδία. Το ίδιο το μουσείο τη χαρακτηρίζει αυθεντική και αναφέρει ότι είναι περίπου 200 ετών.

Κατασκευάστηκε από βαμβάκι, ήταν αρχικά σκούρα καφέ και έφθασε στα νησιά Åland από τις μεσογειακές ακτές της Βόρειας Αφρικής, όπου η πειρατεία συνεχίστηκε έως τον 19ο αιώνα.

Το μουσείο κάνει μάλιστα έναν πολύ συγκεκριμένο ισχυρισμό: αναφέρει ότι υπάρχει παγκοσμίως μόνο μία άλλη σημαία με νεκροκεφαλή που θεωρείται αυθεντική.

Το λάθος της viral ανάρτησης

Η δεύτερη σημαία της φωτογραφίας είναι κόκκινη και παρουσιάζεται από την ανάρτηση σαν να βρίσκεται στο St. Augustine Pirate & Treasure Museum της Φλόριντα.

Όμως η συγκεκριμένη κόκκινη σημαία συνδέεται με το National Museum of the Royal Navy στο Portsmouth της Βρετανίας.

Πρόκειται για σημαία που πέρασε στην κατοχή του μετέπειτα ναυάρχου Richard Curry μετά την κατάσχεσή της από πειρατές στη Μεσόγειο, στα ανοικτά της Βόρειας Αφρικής, περί τα τέλη του 18ου αιώνα. Το National Museum of the Royal Navy την έχει παρουσιάσει σε έκθεση για τη Jolly Roger.

Άρα η λεζάντα που συνοδεύει τη viral εικόνα μπερδεύει τις σημαίες και τα μουσεία.

Ενδιαφέρει: Πειρατές χτυπούσαν την Κύπρο μέχρι και πριν από 3.400 χρόνια – Μία από τις αρχαιότερες μαρτυρίες της Ιστορίας

Είναι λοιπόν δύο ή τρεις;

Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Το St. Augustine Pirate & Treasure Museum δηλώνει ότι η συλλογή του περιλαμβάνει μία από τις μόλις τρεις original Jolly Roger που απομένουν στον κόσμο.

Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ένα από τα δύο μουσεία κάνει λάθος. Το Åland Maritime Museum μιλά ειδικά για αυθεντικές σημαίες με νεκροκεφαλή, ενώ άλλες πηγές χρησιμοποιούν τον ευρύτερο όρο Jolly Roger. Παράλληλα, διαφορετικά μουσεία εφαρμόζουν διαφορετικά κριτήρια για την προέλευση και την ιστορική τεκμηρίωση ενός αντικειμένου.

Και υπάρχει ακόμη ένα πρόβλημα: από τη «Χρυσή Εποχή» της πειρατείας έχουν επιβιώσει ελάχιστες πραγματικές σημαίες. Για πολλές διάσημες Jolly Roger γνωρίζουμε το σχέδιο μόνο από περιγραφές, εικονογραφήσεις και βιβλία της εποχής.

Γι’ αυτό και οι σημαίες που παρουσιάζονται σήμερα ως «του Blackbeard» ή άλλων διάσημων πειρατών χρειάζονται μεγάλη προσοχή. Το σχέδιο μπορεί να βασίζεται σε ιστορική περιγραφή χωρίς να έχει σωθεί η πραγματική σημαία που κυμάτιζε πάνω στο πλοίο.

Η πιο σωστή διατύπωση επομένως δεν είναι ότι «σώζονται μόνο δύο», αλλά ότι έχουν επιβιώσει ελάχιστες πειρατικές σημαίες με ισχυρή ιστορική τεκμηρίωση — και ακόμη και ο ακριβής αριθμός εξαρτάται από το τι θεωρούμε αυθεντική Jolly Roger.