Στην Ισπανία υπάρχουν έρημοι – Κρήτη και Κύπρος πλησιάζουν

Όταν ακούμε τη λέξη «έρημος», το μυαλό μας ταξιδεύει συνήθως στις ΗΠΑ, στη Σαχάρα ή στην Αραβική Χερσόνησο. Κι όμως, η Ευρώπη διαθέτει περιοχές που από κλιματολογική άποψη χαρακτηρίζονται ως ερημικές ή βρίσκονται πολύ κοντά στα όρια του ερημικού κλίματος.

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση βρίσκεται στη νοτιοανατολική Ισπανία, όπου η Έρημος Ταμπέρνας (Tabernas Desert) στην επαρχία της Αλμερίας αποτελεί μία από τις ξηρότερες περιοχές της ηπείρου και κατατάσσεται σε πολλές σύγχρονες εκδοχές της ταξινόμησης Köppen–Geiger ως θερμό ερημικό κλίμα (BWh) ή βρίσκεται στα όρια αυτού, ανάλογα με το σύνολο των κλιματικών δεδομένων που χρησιμοποιείται.

Πότε μια περιοχή θεωρείται έρημος;

Ο χαρακτηρισμός δεν βασίζεται μόνο στη χαμηλή βροχόπτωση.

Οι επιστήμονες λαμβάνουν υπόψη:

• το συνολικό ετήσιο ύψος βροχής,
• τη σχέση βροχόπτωσης και εξατμισοδιαπνοής,
• τη μέση ετήσια θερμοκρασία,
• την εποχική κατανομή των βροχοπτώσεων,
• τη φυσική βλάστηση.

Στις ερήμους, η ποσότητα νερού που χάνεται μέσω εξάτμισης και διαπνοής είναι σημαντικά μεγαλύτερη από αυτή που επιστρέφει στο έδαφος μέσω των βροχοπτώσεων. Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιαίτερα ξηρό περιβάλλον με αραιή βλάστηση.

Στην ταξινόμηση Köppen–Geiger:

• BWh σημαίνει θερμή έρημος (μέση ετήσια θερμοκρασία άνω των 18°C).
• BWk σημαίνει ψυχρή έρημος (κάτω από 18°C).

Η «Άγρια Δύση» της Ευρώπης

Η Ταμπέρνας έγινε διάσημη όχι μόνο για το κλίμα της αλλά και για τον κινηματογράφο. Το χαρακτηριστικό της τοπίο χρησιμοποιήθηκε από τη δεκαετία του 1960 ως φυσικό σκηνικό για δεκάδες γουέστερν. Εκεί γυρίστηκαν σκηνές από εμβληματικές ταινίες όπως:

• Ο Καλός, ο Κακός και ο Άσχημος,
• Για Μια Χούφτα Δολάρια,
• Λόρενς της Αραβίας,
• Κόναν ο Βάρβαρος,
• Ιντιάνα Τζόουνς και η Τελευταία Σταυροφορία.

Αρκετά από τα κινηματογραφικά σκηνικά σώζονται μέχρι σήμερα και λειτουργούν ως τουριστικά αξιοθέατα.

Υπάρχουν και άλλες παρόμοιες περιοχές στην Ευρώπη;

Παρότι η Ισπανία αποτελεί τη μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με περιοχές που προσεγγίζουν ή πληρούν τα κριτήρια του ερημικού κλίματος, υπάρχουν και άλλες περιοχές με εξαιρετικά ξηρές συνθήκες.

Bardenas Reales (Ισπανία)

Η περιοχή της Ναβάρας χαρακτηρίζεται από έντονα διαβρωμένα εδάφη, ελάχιστη βλάστηση και πολύ χαμηλές βροχοπτώσεις. Αν και κατατάσσεται κυρίως ως ημίξηρη, θυμίζει έντονα ερημικό τοπίο.

Cabo de Gata – Níjar (Ισπανία)

Το φυσικό πάρκο δίπλα στην Αλμερία αποτελεί μία από τις ξηρότερες παράκτιες περιοχές της Ευρώπης, με ετήσιες βροχοπτώσεις που σε ορισμένες περιοχές είναι μικρότερες από 200 χιλιοστά.

Νοτιοανατολική Κρήτη (Ελλάδα)

Οι περιοχές γύρω από τα Αστερούσια Όρη και την Ιεράπετρα παρουσιάζουν εξαιρετικά χαμηλές βροχοπτώσεις και μεγάλη ξηρασία κατά τους θερινούς μήνες. Ωστόσο, ταξινομούνται ως ξηρές μεσογειακές και όχι ως έρημοι.

Κύπρος

Ορισμένες περιοχές της Μεσαορίας και στα νότια της Κύπρου συγκαταλέγονται στις πιο ξηρές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όμως εξακολουθούν να διαθέτουν μεσογειακό και ημίξηρο κλίμα και δεν πληρούν τα κριτήρια του ερημικού κλίματος.

Εντονότερα επεισόδια σκόνης στην Ευρώπη λόγω κλιματικής αλλαγής

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τον χάρτη

Οι σύγχρονες κλιματικές προσομοιώσεις δείχνουν ότι οι ξηρές και ημίξηρες ζώνες της Μεσογείου ενδέχεται να επεκταθούν τις επόμενες δεκαετίες, εφόσον συνεχιστεί η άνοδος της θερμοκρασίας και η μείωση των βροχοπτώσεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Μεσόγειος θα μετατραπεί σε Σαχάρα, ωστόσο αρκετές περιοχές της νότιας Ευρώπης ενδέχεται να παρουσιάζουν ολοένα και περισσότερα χαρακτηριστικά που σήμερα συναντώνται στις ημιερήμους.

Στο εξώφυλλο (φωτογραφία) είναι η έρημος Bardenas Reales στο Navarre της Ισπανίας.