Ο ιός του Αφθώδους Πυρετού μπορεί να μεταφερθεί με τον αέρα δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιόμετρα

Ο Αφθώδης Πυρετός (Foot-and-Mouth Disease – FMD) είναι μια πολύ μεταδοτική ιογενής νόσος των ζώων, κυρίως των ζώων με διχαλωτές οπλές, όπως:

• βοοειδή
• πρόβατα
• κατσίκες
• χοίροι
• άγρια μηρυκαστικά (π.χ. ελάφια)

Η νόσος προκαλεί πυρετό και επώδυνες φουσκάλες (άφθες) στο στόμα, στη γλώσσα, στα χείλη και γύρω από τις οπλές των ζώων, γι’ αυτό και ονομάζεται «αφθώδης».

Η ύπαρξη κρουσμάτων στα κατεχόμενα, από επιστημονική σκοπιά, δικαιολογούσε διαρκή επιτήρηση, κτηνιατρικούς ελέγχους και αυξημένα μέτρα βιοασφάλειας από τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας.

---

Τι τον προκαλεί

Ο αφθώδης πυρετός προκαλείται από τον Ιό του Αφθώδους Πυρετού, ο οποίος ανήκει στο γένος Aphthovirus της οικογένειας Picornaviridae.

Χαρακτηριστικά του ιού:

• είναι εξαιρετικά μεταδοτικός
• μεταδίδεται εύκολα μεταξύ ζώων
• μπορεί να επιβιώσει για κάποιο χρόνο στο περιβάλλον (ρούχα, εξοπλισμό, ζωοτροφές).

Πώς ξεκινά και πώς μεταδίδεται

Η νόσος εξαπλώνεται πολύ γρήγορα σε κτηνοτροφικές μονάδες. Η μετάδοση γίνεται:

1. Με άμεση επαφή μεταξύ ζώων (σάλιο, εκκρίσεις μύτης, γάλα).
2. Με τον αέρα – ο ιός μπορεί να μεταφερθεί με τον άνεμο σε μεγάλες αποστάσεις.
3. Με μολυσμένα αντικείμενα, όπως:
   • ρούχα και παπούτσια ανθρώπων
   • εργαλεία και οχήματα
   • ζωοτροφές
4. Με προϊόντα ζώων (π.χ. ωμό γάλα ή κρέας από μολυσμένο ζώο).

Γι’ αυτό, όταν εμφανίζεται σε μια χώρα, επιβάλλονται συχνά αυστηρά μέτρα καραντίνας και σφαγής ζώων για να σταματήσει η εξάπλωση.

Γιατί δεν θεωρείται επικίνδυνος για τον άνθρωπο

Ο αφθώδης πυρετός σχεδόν ποτέ δεν μολύνει ανθρώπους.

Οι λόγοι είναι κυρίως βιολογικοί:

• Ο ιός είναι εξειδικευμένος στα ζώα με οπλές.
• Τα ανθρώπινα κύτταρα δεν είναι εύκολα ευάλωτα στον συγκεκριμένο ιό.
• Ακόμη και αν συμβεί μόλυνση, είναι εξαιρετικά σπάνια και ήπια.

Έχουν καταγραφεί ελάχιστα περιστατικά στον κόσμο, με ήπια συμπτώματα όπως:

• χαμηλός πυρετός
• μικρές φουσκάλες στο στόμα ή στα χέρια.

Δεν πρέπει να συγχέεται με την παιδική νόσο Νόσος χεριών‑ποδιών‑στόματος, η οποία προκαλείται από άλλους ιούς και είναι σχετικά συχνή στα παιδιά.

Γιατί παρ’ όλα αυτά προκαλεί μεγάλο συναγερμό

Παρότι δεν απειλεί την ανθρώπινη υγεία, θεωρείται από τις πιο σοβαρές ασθένειες για την κτηνοτροφία επειδή:

• εξαπλώνεται πολύ γρήγορα
• προκαλεί μεγάλες οικονομικές απώλειες
• συχνά απαιτείται μαζική θανάτωση ζώων για περιορισμό της επιδημίας.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η μεγάλη επιδημία στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2001, όπου θανατώθηκαν εκατομμύρια ζώα.

Η γεωγραφική εγγύτητα με κατεχόμενα

Η απόσταση μεταξύ περιοχών της ελεύθερης Κύπρου και των κατεχομένων είναι πολύ μικρή. Δεδομένου ότι ο Ιός του Αφθώδους Πυρετού μπορεί να μεταφερθεί με τον αέρα:

• 10–60 km πάνω από ξηρά
• έως 200 km σε ορισμένες συνθήκες

η γεωγραφία από μόνη της επέβαλλε συνεχή παρακολούθηση και μέτρα ασφαλείας.

Η πιθανότητα έμμεσης μεταφοράς

Ο ιός μπορεί να μεταφερθεί επίσης:

• σε ρούχα και παπούτσια
• σε οχήματα ή γεωργικό εξοπλισμό
• σε ζωοτροφές ή ζωικά προϊόντα.

Σε ένα νησί με καθημερινές μετακινήσεις ανθρώπων κοντά στη γραμμή αντιπαράθεσης, η βιοασφάλεια ήταν και είναι κρίσιμο ζήτημα.