METAVASEA: Η κόπωση παραμένει η μεγαλύτερη ανησυχία των ναυτικών

Αυξάνονται οι φιλοδοξίες για απανθρακοποίηση, αλλά η ετοιμότητα υστερεί

Η ναυτιλία της Ανατολικής Μεσογείου ανεβάζει τον πήχη των φιλοδοξιών της για την απανθρακοποίηση, χωρίς όμως η επιχειρησιακή και ανθρώπινη ετοιμότητα να ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό. Αυτό είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα του δεύτερου κύματος της έρευνας METAVASEA, στην οποία συμμετείχαν 1.182 άτομα από τον ευρύτερο ναυτιλιακό τομέα.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό παραμένει το ζήτημα της κόπωσης των πληρωμάτων. Το 69% των ναυτικών που συμμετείχαν στην έρευνα την κατέταξε ως τη σημαντικότερη ανησυχία για την ασφάλεια, ποσοστό σχεδόν αμετάβλητο από το 70% του πρώτου κύματος. Ακολουθούν η ανεπαρκής εκπαίδευση με 25%, η έλλειψη επικοινωνίας και ο χειρισμός άγνωστου εξοπλισμού με 24%, καθώς και η χρήση νέων εναλλακτικών καυσίμων με 22%.

Η έρευνα δείχνει παράλληλα ότι η γνώση των ναυτικών γύρω από το νέο κανονιστικό περιβάλλον βελτιώνεται αισθητά. Η εξοικείωση με το EU ETS αυξήθηκε από 34% σε 47%, με το FuelEU από 33% σε 45%, ενώ η γνώση της Στρατηγικής του IMO για τα αέρια του θερμοκηπίου ξεπέρασε για πρώτη φορά το 50%, φθάνοντας στο 56%.

Παρά την πρόοδο, η εκπαίδευση εξακολουθεί να αποτελεί βασικό κενό. Μόλις 45% των ναυτικών δήλωσαν ότι έλαβαν κατάρτιση σχετική με την απανθρακοποίηση τα τελευταία δύο χρόνια, έναντι 36% στον πρώτο κύκλο. Η πλειονότητα, δηλαδή 55%, εξακολουθεί να μην έχει λάβει σχετική εκπαίδευση.

Οι ναυτιλιακές

Στο επίπεδο των ναυτιλιακών εταιρειών, η εικόνα είναι επίσης διττή. Το 22% των εκπροσώπων δήλωσε ότι η εταιρεία του διαθέτει στρατηγική μηδενικών καθαρών εκπομπών ευθυγραμμισμένη με τον στόχο του IMO για το 2050, έναντι 14% στο πρώτο κύμα, ενώ το 59% διαθέτει πλέον Sustainability Manager ή εξειδικευμένο τμήμα.

Την ίδια ώρα, όμως, αυξάνονται τα εμπόδια στην εφαρμογή. Οι οικονομικοί περιορισμοί αναφέρθηκαν από το 59% των εταιρειών, έναντι 46% προηγουμένως, οι περιορισμένες δυνατότητες εφαρμογής αυξήθηκαν από 29% σε 50% και η έλλειψη ενημέρωσης για διαθέσιμες λύσεις από 27% σε 50%.

Βιοκαύσιμα

Τα βιοκαύσιμα παραμένουν η επικρατέστερη μεταβατική επιλογή, καθώς το 59% των εταιρειών δηλώνει ότι τα χρησιμοποιεί ή σχεδιάζει να τα χρησιμοποιήσει. Την ίδια στιγμή, η ψηφιοποίηση έχει ήδη ισχυρή παρουσία στις καθημερινές λειτουργίες, χωρίς όμως οι ψηφιακές δεξιότητες και η κυβερνοασφάλεια να έχουν ακόμη ενσωματωθεί στον ίδιο βαθμό στις προτεραιότητες εκπαίδευσης και ανάπτυξης δεξιοτήτων.

Η άποψη των πολιτών

Η έρευνα καταγράφει επίσης σημαντικό χάσμα στην αντίληψη του κοινού για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της ναυτιλίας. Το 55% των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών θεωρεί τη συμβολή της ναυτιλίας στις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου πολύ ή εξαιρετικά σημαντική, ενώ το πραγματικό μερίδιο του τομέα στις παγκόσμιες εκπομπές CO₂ υπολογίζεται περίπου στο 3%.

Τα αποτελέσματα του Wave 2 παρουσιάστηκαν στο ECONSHIP Conference στη Χίο και θα τεθούν στο επίκεντρο του διεθνούς εργαστηρίου “People-Centred Maritime Decarbonization: From East Mediterranean Findings to Global Pathways”, που θα πραγματοποιηθεί στις 2 Οκτωβρίου 2026 στο World Maritime University στο Malmö, με δυνατότητα διαδικτυακής συμμετοχής. Περισσότερα: https://www.helmepa.gr/el/metavasea

Το METAVASEA είναι ένα πενταετές έργο για την ανθρωποκεντρική μετάβαση προς την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Συντονίζεται από τη HELMEPA με τη στρατηγική και οικονομική υποστήριξη του Lloyd’s Register Foundation, με τη CYMEPA να συμμετέχει ως εταίρος του έργου από την Κύπρο.