Στα νερά του Κόλπου Γκράντινα, κοντά στην νήσο Κορτσούλα (Korčula) της Κροατίας, αρχαιολόγοι έκαναν μια απίστευτη ανακάλυψη: έναν λιθόστρωτο δρόμο ηλικίας περίπου 7.000 ετών, βυθισμένο περίπου 5 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Τι ακριβώς βρήκαν οι ερευνητές
- Ο δρόμος αποτελείται από καλά στοιβαγμένες πέτρινες πλάκες, σε πλάτος περίπου 4 μέτρων. Live Science+2The Independent+2
- Η κατασκευή φαίνεται να συνδέει την ακτή της Κορτσούλα με έναν άλλο, βυθισμένο οικισμό — αρχικά τεχνητό νησί — γνωστό ως Soline.
- Η ανακάλυψη έγινε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Ζαντάρ (University of Zadar) στη Κροατία.
- Η χρονολόγηση βασίστηκε σε ανάλυση ραδιο-άνθρακα (radiocarbon) ξύλου που βρέθηκε στο σημείο και δείχνει ότι ο οικισμός ήταν ενεργός περίπου το 4900 π.Χ.
- Αρχαιολογικά ευρήματα συμπληρώνουν την εικόνα: πήλινα αγγεία, πέτρινοι πυρολάτες (τσεκούρια), οστά, λεπίδες από πυριτό, ακόντια. Live Science
Γιατί σήμερα βρίσκεται κάτω από το νερό;
Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι:
Άνοδος της στάθμης της θάλασσας μετά την τελευταία παγετώδη περίοδο
Πριν από 7.000 χρόνια (4900 π.Χ.), η στάθμη της θάλασσας στη Μεσόγειο ήταν αρκετά χαμηλότερη — έως και 3–5 μέτρα.
Με το λιώσιμο των παγετώνων:
- η θάλασσα ανέβηκε σταδιακά,
- πλημμύρισε χαμηλές παράκτιες περιοχές,
- μετέτρεψε κάποια χερσαία τμήματα σε νησιά,
- και κάλυψε τμήματα οικισμών και δρόμων.
Το τεχνητό νησί «Soline» που είχαν κατασκευάσει οι Νεολιθικοί κάτοικοι, τότε βρισκόταν πάνω από την επιφάνεια.
Σταδιακή καθίζηση του εδάφους (τεκτονικοί και γεωλογικοί λόγοι)
Η Αδριατική είναι μια περιοχή με:
- τεκτονικές κινήσεις,
- καθιζήσεις ακτογραμμών,
- αλλαγές στη μορφολογία λόγω ιζημάτων.
Με τα χρόνια, κομμάτια της ακτής μπορεί να «βυθιστούν» λίγα μέτρα, ενώ άλλα σηκώνονται.
Έτσι, περιοχές όπου ζούσαν άνθρωποι στην προϊστορία βρίσκονται σήμερα υποθαλάσσιες, παρότι δεν βυθίστηκαν απότομα αλλά σταδιακά.
Οι Νεολιθικοί άνθρωποι έφτιαξαν ένα κανονικό δρόμο στην ξηρά, ο οποίος:
- συνέδεε την ακτή της Κορτσούλα με το τεχνητό νησί Soline,
- χρησίμευε για καθημερινή μετάβαση ή εμπόριο,
- και αργότερα καλύφθηκε από θάλασσα λόγω ανόδου της στάθμης.
Γι’ αυτό σήμερα μοιάζει με… υποβρύχιο «αυτοκινητόδρομο».
Ποιοι ζούσαν εδώ – Η κουλτούρα του Hvar
- Ο δρόμος αποδίδεται στην πολιτιστική ομάδα της Χβαρ (Hvar culture), μια νεολιθική κοινότητα που κατοικούσε στα νησιά και τις ακτές της ανατολικής Αδριατικής. Βικιπαίδεια
- Η ύπαρξη ενός τεχνητού νησιού (Soline) δείχνει ότι οι άνθρωποι της εποχής είχαν σημαντικές γνώσεις κατασκευής και χωροταξίας: δεν ήταν απλώς νομάδες, αλλά είχαν σταθερούς οικισμούς και πιθανόν πολύπλοκες κοινωνικές δομές.
- Η ανασκαφή υποστηρίζεται ως μέρος ευρύτερου προγράμματος, «Υποβρύχιοι νεολιθικοί τόποι στην Αδριατική κατά μήκος της ακτογραμμής της Κροατίας», με τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου Ζαντάρ, τοπικών μουσείων (Kaštela, Κορτσούλα) και άλλων φορέων.
Προστασία και συντήρηση
- Η περιοχή όπου βρέθηκε ο δρόμος προστατεύεται από μεγάλα κύματα χάρη στις γειτονικές νησίδες, γεγονός που βοήθησε στη διατήρηση της κατασκευής κάτω από ιζήματα λάσπης. Euro Weekly News
- Το 2025, η ανασκαφική ομάδα υποδέχθηκε τη Βρετανίδα ιστορικό και ντοκιμαντερίστρια Bettany Hughes, η οποία βούτηξε στο σημείο και παρακολούθησε από κοντά τις εργασίες.
- Η χρηματοδότηση για την έρευνα προέρχεται εν μέρει από το Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και από ευρωπαϊκά κονδύλια.
Η σημασία της ανακάλυψης
- Η αποκάλυψη αυτού του υποβρύχιου δρόμου ανατρέπει σε μεγάλο βαθμό την εικόνα που είχαμε για τις νεολιθικές κοινότητες της περιοχής: δείχνει ότι οι άνθρωποι εκείνης της εποχής είχαν πολύ πιο ανεπτυγμένες τεχνικές υποδομών απ’ ό,τι πιστεύαμε.
- Η κατασκευή ενός δρόμου που ενώνει νησί με ακτή υποδηλώνει ότι υπήρχε σημαντική κινητικότητα, πιθανόν εμπόριο, επικοινωνία και μόνιμες εγκαταστάσεις.
- Η εύρεση πολλαπλών οικισμών (όπως αυτός στην Gradina Bay), παρόμοιων με το Soline, δείχνει ότι δεν επρόκειτο για μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά για δίκτυο οικισμών της Hvar κουλτούρας.
Το πλάνο για το μέλλον
- Οι αρχαιολόγοι σχεδιάζουν συνεχή έρευνα στο υδάτινο αυτό σημείο, με επιπλέον καταδύσεις, χαρτογραφήσεις και συλλογή ευρημάτων. CE Report
- Η συνεργασία με ειδικούς στη συντήρηση υποβρύχιων αρχαιοτήτων και η εφαρμογή τεχνολογιών όπως η 3D απεικόνιση αναμένεται να συμβάλλει στην τεκμηριωμένη παρουσίαση και διαφύλαξη του δρόμου.
- Υπάρχει επίσης ενδιαφέρον για ενσωμάτωση του χώρου σε εκπαιδευτικά και τουριστικά προγράμματα – ανάδειξη του ως σημείο πολιτιστικής κληρονομιάς της Αδριατικής.
Σε έναν βυθό που για χιλιετίες καλυπτόταν από λάσπη και σιωπή, αναδύθηκε ένα μονοπάτι — όχι απλώς πέτρες, αλλά ένας δρόμος που κάποτε ένωνε ανθρώπους, μία κοινότητα. Η ανακάλυψη αυτή μας θυμίζει ότι οι πρόγονοί μας, ακόμη και πριν 7.000 χρόνια, δεν ήταν απλά πρωτόγονοι· είχαν ικανότητα να διαμορφώσουν τον χώρο γύρω τους.
Discover more from Agora Περιοδικό
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
