SOS: Το Δάσος Αθαλάσσας σε κίνδυνο – Ο Πνεύμονας της Λευκωσίας απειλείται από πυρκαγιά

Η Κύπρος βιώνει άλλο ένα εξαιρετικά δύσκολο καλοκαίρι, με τις θερμοκρασίες να ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου για εβδομάδες και τον εφιάλτη των πυρκαγιών να γίνεται ζοφερή πραγματικότητα. Μόλις πριν 10 ημέρες, η καταστροφική πυρκαγιά στην επαρχία Λεμεσού άφησε πίσω της 24 τετραγωνικά χιλιόμετρα καμένης γης, κατεστραμμένα σπίτια, χωράφια, δάσος και, το τραγικότερο, δύο ανθρώπινες απώλειες.

Οι ειδικοί και τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, στα οποία στράφηκαν πολλοί Κύπριοι για να κατανοήσουν τα αίτια και τους τρόπους αποφυγής τέτοιων καταστροφών, καταδεικνύουν μετ’ επιτάσεως έναν κοινό παράγοντα: Τη συσσώρευση ξηρών χόρτων στην ύπαιθρο. Ένα βίντεο και φωτογραφίες που ήρθαν στην κατοχή μας αναδεικνύουν με γλαφυρό τρόπο τον άμεσο κίνδυνο που διατρέχει ο “Πνεύμονας της Λευκωσίας”, το Εθνικό Δασικό Πάρκο Αθαλάσσας. Ο δρόμος που διασχίζει το δάσος είναι γεμάτος από ξερά χόρτα, τα οποία αποτελούν ιδανικό καύσιμο για μια απρόσεκτη ενέργεια, όπως ένα πεταμένο τσιγάρο από διερχόμενο ασυνείδητο οδηγό.

Η σημασία του Δάσους Αθαλάσσας και η Αστική Θερμική Νησίδα

Το Εθνικό Δασικό Πάρκο Αθαλάσσας δεν είναι απλώς ένας χώρος πρασίνου. Αποτελεί ζωτικό “πνεύμονα” για την πόλη της Λευκωσίας, προσφέροντας ανεκτίμητες οικοσυστημικές υπηρεσίες. Η παρουσία του δάσους συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας και τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα, δρώντας ως φυσικός ρυθμιστής του μικροκλίματος.

Πράγματι, έρευνες έχουν δείξει ότι οι δασικές εκτάσεις και οι χώροι πρασίνου συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση της “αστικής θερμικής νησίδας”. Αυτό το φαινόμενο, που παρατηρείται έντονα σε αστικές περιοχές όπως η Λευκωσία, οδηγεί σε σημαντικά υψηλότερες θερμοκρασίες εντός της πόλης σε σύγκριση με τις περιαστικές ή αγροτικές περιοχές. Οι άσφαλτοι, τα τσιμεντένια κτίρια και η έλλειψη βλάστησης απορροφούν και αντανακλούν τη θερμότητα, μετατρέποντας τις πόλεις σε πραγματικά “καμίνια” κατά τη διάρκεια των καυσώνων.

Η επιστημονική βιβλιογραφία και η εμπειρία από άλλες πόλεις της Μεσογείου δείχνουν πως η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ μιας δασικής έκτασης και μιας πυκνοδομημένης αστικής περιοχής μπορεί να κυμαίνεται από 2°C έως και 10°C, ανάλογα με την ώρα της ημέρας, την εποχή και την πυκνότητα της βλάστησης και των κατασκευών. Το Δάσος Αθαλάσσας, ως εκτεταμένη πράσινη όαση, λειτουργεί αναμφίβολα ως “κλιματιστικό” για την ευρύτερη περιοχή, προσφέροντας δροσιά και καθαρότερο αέρα στους κατοίκους.

Ο άμεσος κίνδυνος για κατοικίες και η διασύνδεση με τον αστικό ιστό

Ένας επιπρόσθετος, και εξαιρετικά σοβαρός, κίνδυνος προκύπτει από το γεγονός ότι το Δάσος Αθαλάσσας συνορεύει άμεσα με το Πανεπιστήμιο Κύπρου (Πανεπιστημιούπολη), το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, το Νοσοκομείο Αθαλάσσας και με πυκνοκατοικημένες περιοχές της Λευκωσίας, όπως το Γέρι, τα Λατσιά, η Αγλαντζιά και ο Στρόβολος. Η στενή αυτή επαφή μεταξύ δασικής έκτασης και αστικού περιβάλλοντος, γνωστή ως διεπαφή δάσους-αστικού περιβάλλοντος (Wildland-Urban Interface – WUI), πολλαπλασιάζει τους κινδύνους. Μια πυρκαγιά στο δάσος δεν θα απειλούσε μόνο το φυσικό περιβάλλον, αλλά θα έθετε άμεσα σε κίνδυνο χιλιάδες κατοικίες, επιχειρήσεις και, κυρίως, ανθρώπινες ζωές. Η ταχύτητα εξάπλωσης της φωτιάς σε τέτοιες συνθήκες, σε συνδυασμό με την παρουσία εύφλεκτων υλικών (αυλές, φράχτες, αποθήκες) στα σπίτια, μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτο φαινόμενο, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την κατάσβεση και την εκκένωση των περιοχών.

Οι καταστροφικές συνέπειες ενός πύρινου εφιάλτη

Τι θα συμβεί, λοιπόν, στη Λευκωσία αν το Δάσος Αθαλάσσας παραδοθεί στις φλόγες; Οι συνέπειες θα είναι πολυδιάστατες και καταστροφικές:

1. Κλιματική υποβάθμιση: Η απώλεια του δάσους θα οδηγήσει σε δραματική αύξηση της θερμοκρασίας στην πρωτεύουσα, επιδεινώνοντας το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας. Οι καλοκαιρινοί μήνες θα γίνουν ανυπόφοροι. Η απουσία της δροσιάς που προσφέρει το δάσος θα καταστήσει την καθημερινότητα εξαιρετικά δύσκολη.
2. Ασφυξία στην ποιότητα αέρα: Το Δάσος Αθαλάσσας λειτουργεί ως φυσικό φίλτρο, απορροφώντας ατμοσφαιρικούς ρύπους και παράγοντας οξυγόνο. Η εξαφάνισή του θα σήμαινε σημαντική επιδείνωση της ποιότητας του αέρα, με αυξημένα επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων, διοξειδίου του άνθρακα και άλλων επιβλαβών ουσιών. Οι αναπνευστικές παθήσεις και τα καρδιαγγειακά προβλήματα θα αυξηθούν, επηρεάζοντας άμεσα τη δημόσια υγεία.
3. Οικολογική καταστροφή και διάβρωση εδάφους: Το δάσος αποτελεί καταφύγιο για πλήθος φυτικών και ζωικών ειδών. Η καταστροφή του θα επιφέρει ανεπανόρθωτη απώλεια βιοποικιλότητας και την εξαφάνιση οικοτόπων. Επιπλέον, τα ριζικά συστήματα των δέντρων συγκρατούν το έδαφος. Χωρίς αυτά, θα υπάρξει ενισχυμένη διάβρωση του εδάφους, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων, με κίνδυνο πλημμυρών και λασποροών.
4. Κοινωνική και ψυχολογική επίπτωση: Το Δάσος Αθαλάσσας είναι ένας αγαπημένος χώρος αναψυχής, άσκησης και ηρεμίας για χιλιάδες κατοίκους της Λευκωσίας. Η απώλειά του θα στερούσε από την πόλη αυτόν τον πολύτιμο χώρο πρασίνου, επηρεάζοντας αρνητικά την ποιότητα ζωής, την ψυχική υγεία και την ευημερία των πολιτών. Η απουσία ενός τέτοιου χώρου πρασίνου θα αύξανε το άγχος και τη δυσφορία σε ένα ήδη πιεσμένο αστικό περιβάλλον.

Άμεση δράση επιβεβλημένη

Η εικόνα του δρόμου που διασχίζει το Δάσος Αθαλάσσας, με τα ξερά χόρτα στην άκρη του, είναι μια ηχηρή προειδοποίηση. Οι πρόσφατες τραγικές εξελίξεις στη Λεμεσό πρέπει να λειτουργήσουν ως ένα σκληρό μάθημα. Είναι επιτακτική ανάγκη οι αρμόδιες αρχές να λάβουν άμεσα και δραστικά μέτρα για τον καθαρισμό και την πυροπροστασία του Δάσους Αθαλάσσας, καθώς και όλων των ευάλωτων δασικών εκτάσεων της Κύπρου. Η συστηματική απομάκρυνση της ξηρής βλάστησης, η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και η αυστηρή περιφρούρηση είναι απαραίτητα. Η προστασία του Δάσους Αθαλάσσας δεν είναι απλώς μια περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά μια αναγκαιότητα για την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των κατοίκων της Λευκωσίας, ειδικά όσων ζουν στην άμεση γειτνίασή του.

Η Κύπρος δεν αντέχει άλλο ένα πύρινο εφιάλτη. Η ώρα για δράση είναι τώρα.

ΥΓ: Αν δεν γνωρίζουν πώς να το κάνουν οι Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, να κάνουν μια βόλτα από τις Αγγλικές Βάσεις στην Κύπρο ή καλύτερα να μιλήσουν με τους αρμόδιους εκεί για να τους δείξουν πώς φροντίζουν και αποτρέπουν τις πυρκαγιές.