Καρχαρίας-νοσοκόμος: Η αλήθεια πίσω από το viral βίντεο

Ένα βίντεο που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρουσιάζει έναν καρχαρία-νοσοκόμο να πλησιάζει επανειλημμένα έναν δύτη. Σε αρκετές αναρτήσεις, το ζώο περιγράφεται ως «φιλικός γίγαντας» που συμπεριφέρεται «σαν κουτάβι» και αναζητά χάδια.

Η εικόνα είναι εντυπωσιακή και τα βασικά στοιχεία για το είδος είναι σε μεγάλο βαθμό σωστά. Ωστόσο, οι αναρτήσεις αποδίδουν στον καρχαρία συναισθήματα και προθέσεις που δεν μπορούν να αποδειχθούν από ένα βίντεο.

Τι γνωρίζουμε για τον καρχαρία-νοσοκόμο

Ο καρχαρίας-νοσοκόμος (Ginglymostoma cirratum) είναι ένα βυθόβιο είδος που ζει κυρίως σε τροπικά και υποτροπικά παράκτια νερά του Ατλαντικού, ιδιαίτερα στην Καραϊβική, στις Μπαχάμες, στη Φλόριντα και στις ακτές της Νότιας Αμερικής. Δεν αποτελεί χαρακτηριστικό είδος της Μεσογείου.

Οι ενήλικοι καρχαρίες έχουν συνήθως μήκος περίπου 2,3 έως 2,4 μέτρα. Το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο άτομο έφτασε τα 3,08 μέτρα. Επομένως, ο χαρακτηρισμός «γίγαντας» είναι περισσότερο δημοσιογραφικός παρά επιστημονικός.

Πρόκειται για κυρίως νυκτόβιο ζώο. Την ημέρα ξεκουράζεται σε αμμώδεις βυθούς, σπηλιές και σχισμές βράχων, συχνά μαζί με άλλους καρχαρίες του ίδιου είδους. Τη νύχτα αναζητά ψάρια, σαλάχια, χταπόδια, καλαμάρια, οστρακοειδή και καρκινοειδή. Τα στοιχεία επιβεβαιώνονται από το Florida Museum of Natural History και τη NOAA Fisheries.

Διαβάστε επίσης: Γιατί κλείνουν παραλίες σε Ισπανία και Ιταλία;

Ήρεμος δεν σημαίνει «φιλικός»

Οι καρχαρίες-νοσοκόμοι θεωρούνται γενικά ήρεμοι και συνήθως απομακρύνονται όταν τους πλησιάζει άνθρωπος. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι «φιλικοί» με την έννοια που χρησιμοποιούμε τη λέξη για ένα κατοικίδιο ζώο.

Το βίντεο δείχνει ότι ο συγκεκριμένος καρχαρίας ανέχεται την ανθρώπινη παρουσία και πλησιάζει τον δύτη. Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι το ζώο ζητά στοργή ή ότι επιδιώκει μια ανθρώπινη «φιλία».

Η συμπεριφορά θα μπορούσε να συνδέεται με εξοικείωση, περιέργεια ή με προηγούμενη σύνδεση της παρουσίας δυτών με τροφή. Χωρίς συστηματική παρατήρηση, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί το κίνητρο του ζώου.

Επιστημονικές παρατηρήσεις έχουν δείξει ότι οι καρχαρίες-νοσοκόμοι σχηματίζουν πυκνές ομάδες και συχνά βρίσκονται σε σωματική επαφή μεταξύ τους. Στην περίπτωση του καρχαρία-νοσοκόμου του Ειρηνικού, ερευνητές εκτιμούν ότι ο σχηματισμός τέτοιων ομάδων μπορεί να σχετίζεται ακόμη και με τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος. Το αποκαλούμενο «cuddling» αφορά επομένως συμπεριφορά μεταξύ καρχαριών και όχι απόδειξη ότι αναζητούν ανθρώπινα χάδια, όπως εξηγεί το Save Our Seas Foundation.

Διαβάστε ακόμη: Ο καρχαρίας της Γροιλανδίας μπορεί να ζήσει εκατοντάδες χρόνια

Οι αμφιβολίες για τις αναρτήσεις στα social media

Οι περισσότερες αναρτήσεις που αναπαράγουν το βίντεο δεν παραθέτουν το πρωτότυπο υλικό, τον τόπο και την ημερομηνία λήψης ή ανεξάρτητη τεκμηρίωση για το ιστορικό του καρχαρία με τον δύτη.

Σε ορισμένες εκδοχές υποστηρίζεται ότι το ζώο γνωρίζει τον δύτη εδώ και πολλά χρόνια. Ακόμη και αν αυτή η πληροφορία προέρχεται από τον ίδιο τον δύτη, αποτελεί προσωπική μαρτυρία και όχι επιστημονική απόδειξη ότι ο καρχαρίας αισθάνεται «φιλία».

Από το οπτικό υλικό μπορεί να διαπιστωθεί μόνο ότι το ζώο πλησιάζει τον άνθρωπο και παρουσιάζει μεγάλη ανοχή στη σωματική επαφή. Δεν μπορεί να διαπιστωθεί αν είχε προηγηθεί τάισμα, αν η συμπεριφορά έχει ενισχυθεί από επαναλαμβανόμενες συναντήσεις ή αν το ζώο θα αντιδρούσε με τον ίδιο τρόπο απέναντι σε οποιονδήποτε άλλο δύτη.

Μπορεί να γίνει επικίνδυνος

Παρά την ήρεμη συμπεριφορά του, ο καρχαρίας-νοσοκόμος παραμένει άγριο ζώο. Αν ενοχληθεί, εγκλωβιστεί ή αγγιχτεί, μπορεί να δαγκώσει με μεγάλη δύναμη και να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό.

Το International Shark Attack File καταγράφει εννέα επιβεβαιωμένα μη θανατηφόρα απρόκλητα περιστατικά με καρχαρίες-νοσοκόμους. Παράλληλα, πολλά δαγκώματα σχετίζονται με ανθρώπους που επιχείρησαν να αγγίξουν, να ταΐσουν ή να ενοχλήσουν το ζώο. Το ίδιο το International Shark Attack File επισημαίνει ότι τα στοιχεία ανά είδος πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή.

Για τον λόγο αυτό, οι δύτες και οι κολυμβητές δεν πρέπει να πλησιάζουν, να αγγίζουν ή να ταΐζουν καρχαρίες, ακόμη και όταν αυτοί φαίνονται ακίνητοι ή εξοικειωμένοι με τους ανθρώπους.

Σχετικό θέμα: Τα ταχύτερα ψάρια των ωκεανών και ο καρχαρίας μάκο

Τι ισχύει τελικά

Η πληροφορία που κυκλοφορεί είναι αληθινή ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά του είδους: ο καρχαρίας-νοσοκόμος είναι συνήθως ήρεμος, ξεκουράζεται στον βυθό και σπάνια συμπεριφέρεται επιθετικά χωρίς να έχει ενοχληθεί.

Είναι, όμως, παραπλανητική ως προς τον ισχυρισμό ότι πρόκειται για έναν «φιλικό καρχαρία» που συμπεριφέρεται σαν κουτάβι και αναζητά χάδια. Αυτές οι εκφράσεις αποτελούν ανθρώπινη ερμηνεία μιας συμπεριφοράς που μπορεί να σχετίζεται με εξοικείωση ή περιέργεια.

Οι καρχαρίες δεν είναι τα αδίστακτα τέρατα που παρουσιάζονται συχνά στον κινηματογράφο. Δεν είναι, όμως, ούτε κατοικίδια ζώα. Ο σεβασμός της απόστασης παραμένει ο ασφαλέστερος τρόπος παρατήρησής τους.

Διαβάστε επίσης

Ιστιοφόρος: Πόσο γρήγορα κολυμπά ένα από τα ταχύτερα ψάρια;

Μπλε καβούρι: Το ξενικό είδος που εξαπλώνεται στη Μεσόγειο

Μπατζάου: Η εντυπωσιακή προσαρμογή των ανθρώπων της θάλασσας