Το «Δέντρο Βακ-Βακ» και η προφητεία για το τέλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Είναι δυνατόν ένα δέντρο να βγάζει για καρπούς ανθρώπους και να μιλάει; Στα βάθη της μεσαιωνικής γραμματείας και των ανατολικών θρύλων, το Δέντρο Βακ-Βακ (Waq-Waq) παραμένει ένα από τα πιο αινιγματικά σύμβολα, συνδέοντας την πορεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου με το μεταφυσικό στοιχείο και την αναζήτηση των ορίων του κόσμου.

Τι είναι το Δέντρο Βακ-Βακ;

Το Βακ-Βακ δεν ήταν ένα συνηθισμένο φυτό. Σύμφωνα με τις διηγήσεις στις «Χίλιες και Μία Νύχτες» και παλαιούς αραβικούς χάρτες, φύτρωνε σε ένα απομακρυσμένο νησί στις παρυφές του Ινδικού Ωκεανού.

Οι καρποί του είχαν τη μορφή πανέμορφων γυναικών ή άλλων ανθρώπινων κεφαλιών. Όταν ωρίμαζαν και έπεφταν στο έδαφος, έβγαζαν μια απόκοσμη κραυγή που ακουγόταν σαν «Βακ-Βακ», σηματοδοτώντας το τέλος της εφήμερης ζωής τους.

Η συγκλονιστική συνάντηση με τον Μέγα Αλέξανδρο

Η πιο διάσημη αναφορά στο δέντρο εντοπίζεται στη «Φυλλάδα του Μεγαλέξανδρου» και στο περσικό έπος Shahnameh. Ο Μακεδόνας στρατηλάτης, κατά την εκστρατεία του στην Ανατολή, φέρεται να συνάντησε το δέντρο στην άκρη του κόσμου.

Σύμφωνα με τον μύθο, το δέντρο ήταν διπλό: ένας αρσενικός κορμός που μιλούσε την ημέρα και ένας θηλυκός που μιλούσε τη νύχτα. Όταν ο Αλέξανδρος ζήτησε να μάθει για το μέλλον του, οι καρποί του δέντρου του έδωσαν μια ανατριχιαστική προφητεία: «Θα πεθάνεις σύντομα σε ξένη γη και δεν θα επιστρέψεις ποτέ ζωντανός στη Μακεδονία».

Η σκηνή αυτή, που απεικονίζεται σε δεκάδες μεσαιωνικές μικρογραφίες, συμβολίζει το «πεπρωμένο» που δεν μπορεί να νικήσει ούτε ο ισχυρότερος των ανθρώπων.

Η παρεξηγημένη σχέση με τη Μέκκα και το Κοράνι

Συχνά το Δέντρο Βακ-Βακ συγχέεται με το Δέντρο Ζακκούμ (Zaqqum) που αναφέρεται στο Κοράνι. Ενώ το Βακ-Βακ είναι ένα μυθολογικό πλάσμα των ταξιδιωτών, το Ζακκούμ είναι θεολογικό σύμβολο: το «καταραμένο δέντρο» της Κόλασης με καρπούς που μοιάζουν με κεφάλια διαβόλων.

Η σύνδεση με τη Μέκκα προκύπτει από τις αντιδράσεις των κατοίκων της πόλης την εποχή του Προφήτη Μωάμεθ, οι οποίοι χλεύασαν την ιδέα ενός δέντρου που φυτρώνει μέσα στη φωτιά, αλλά και από τις ιστορίες που θέλουν τον Αλέξανδρο (ως Ισκαντάρ) να επισκέπτεται την Κάαμπα πριν τη συνάντησή του με το δέντρο της προφητείας.

Υπάρχει το Δέντρο Βακ-Βακ σήμερα;

Αν και πρόκειται για καθαρή μυθολογία, η επιστήμη και η λαογραφία δίνουν τις δικές τους εξηγήσεις:

• Απλή εξήγηση: Πολλοί πιστεύουν ότι οι πρώτοι περιηγητές είδαν εξωτικά φρούτα, όπως η καρύδα, η οποία με τις τρεις οπές της θυμίζει ανθρώπινο πρόσωπο.
• Το Hoax του Nareepol: Στην Ταϊλάνδη κυκλοφορούν συχνά βίντεο με δέντρα που βγάζουν «γυναίκες», τα οποία όμως αποτελούν τεχνητές κατασκευές για τουριστικούς λόγους.
• Ιστορική μνήμη: Στην Οθωμανική Ιστορία, το «Περιστατικό του Πλατάνου» (1656) στην Κωνσταντινούπολη ονομάστηκε Vaka-i Vakvakiye, επειδή τα σώματα των απαγχονισμένων αξιωματούχων στα κλαδιά θύμιζαν το τρομακτικό δέντρο του μύθου.

Το Δέντρο Βακ-Βακ παραμένει ένα ισχυρό σύμβολο στην τέχνη και τη λογοτεχνία, θυμίζοντάς μας την εποχή που ο κόσμος ήταν ακόμα γεμάτος ανεξερεύνητα μυστήρια και προφητείες.