Γιατί εμφανίζεται στο τέλος των ταινιών το μήνυμα «οποιαδήποτε ομοιότητα…»: Η ιστορική προέλευση μέσω του Ρασπουτίν

Ας εξηγήσουμε λοιπόν ποια ιστορική συγκυρία υποχρέωσε τους πάντες να εμφανίζεται στο τέλος των ταινιών το μήνυμα «οποιαδήποτε ομοιότητα…». Η ιστορική προέλευση μέσω του θρυλικού Ρασπουτίν.

Η δημοφιλής φράση «Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα και καταστάσεις είναι συμπτωματική» («Any resemblance to actual persons…») εμφανίζεται σχεδόν σε κάθε ταινία, ελληνική ή ξένη, για προφανείς νομικούς λόγους, κυρίως για να αποφευχθούν αξιώσεις συκοφαντικής δυσφήμισης HuffPost Greece.

«Οποιαδήποτε ομοιότητα…»: Η ιστορική προέλευση στη μεγάλη οθόνη

Μέχρι τις αρχές του 1930, η χρήση τέτοιων δηλώσεων ήταν εξαιρετικά σπάνια. Όλα άλλαξαν με την ταινία Rasputin and the Empress, παραγωγής MGM το 1932. H ταινία παρουσιάζει τη ζωή του Γκριγκόρι Ρασπούτιν και τη δολοφονία του (1916), απέδιδε δε τον δολοφόνο σε χαρακτήρα με το όνομα Chegodieff—μια κίνηση που προκάλεσε έντονη αντίδραση από έναν από τους πραγματικούς εμπλεκόμενους, τον πρίγκιπα Γιούσουποφ .

Η νομική μάχη και το κόστος της MGM που δεν έβαλε το “οποιαδήποτε ομοιότητα”

Ο πρίγκιπας Γιούσουποφ, τότε στην εξορία στη Γαλλία, μήνυσε την MGM, υποστηρίζοντας ότι η ταινία προσέβαλε τη φήμη του – πόσο μάλλον επειδή εμφανιζόταν και η σύζυγός του στον φανταστικό χαρακτήρα HuffPost Greece. Σε αντίδραση, η εταιρεία πρόσθεσε ένα σαφές disclaimer: «Αυτό αφορά την καταστροφή μιας αυτοκρατορίας… Ορισμένοι χαρακτήρες είναι ακόμα ζωντανοί – οι υπόλοιποι βρήκαν βίαιο θάνατο». Ωστόσο, αυτή η κίνηση δεν απέτρεψε την ήττα: η σύζυγός του Γιούσουποφ έλαβε συνολικά 100.000 λίρες (25.000 από το δικαστήριο + 75.000 από την MGM), και η ταινία αναγκάστηκε να αποσυρθεί.

Η φράση «οποιαδήποτε ομοιότητα…» έχει μια ιδιαίτερη ιστορική προέλευση

Αυτή η δικαστική ήττα έκανε τις εταιρείες παραγωγής ιδιαίτερα προσεκτικές. Από τότε, η φράση-προστασία έγινε κανόνας: προστίθεται στους τίτλους τέλους, ανεξάρτητα από το πόσο πολύ βασίζεται η αφήγηση σε πραγματικά πρόσωπα ή γεγονότα.

Η ιστορική προέλευση μέσω του Ρασπουτίν της Τσαρικής Ρωσίας

Rasputin and the Empress (1932)

Rasputin and the Empress είναι αμερικανική δραματική ταινία παραγωγής MGM (1932), σκηνοθετημένη από τον Richard Boleslawski. Πρόκειται για την πρώτη και μοναδική ταινία στην οποία οι τρεις διάσημοι αδελφοί Barrymore – Lionel, Ethel και John – εμφανίστηκαν μαζί στην οθόνη.

Υπόθεση που έγινε “οποιαδήποτε ομοιότητα”!

Η ταινία τοποθετείται στη Ρωσία των αρχών του 20ού αιώνα και αφηγείται την άνοδο και την πτώση του Γκριγκόρι Ρασπούτιν, του μυστικιστή που απέκτησε μεγάλη επιρροή στην αυτοκρατορική οικογένεια των Ρομανόφ. Μέσω των φερόμενων θεραπευτικών του δυνάμεων, ο Ρασπούτιν κερδίζει την εμπιστοσύνη της αυτοκράτειρας Αλεξάνδρας, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί εχθρούς στους κόλπους της αριστοκρατίας και της αυλής. Η ιστορία κορυφώνεται με τη συνωμοσία και τη δολοφονία του, γεγονός που παρουσιάζεται ως προοίμιο της κατάρρευσης της ρωσικής αυτοκρατορίας.

Διανομή

• Lionel Barrymore – Grigori Rasputin
• Ethel Barrymore – Tsarina Alexandra
• John Barrymore – Prince Paul Chegodieff (χαρακτήρας εμπνευσμένος από τον πρίγκιπα Γιούσουποφ)
• Ralph Morgan – Tsar Nicholas II
• Diana Wynyard – Princess Natasha
• Tad Alexander – Tsarevich Alexei

Οι Barrymore ήταν μια από τις πιο διάσημες οικογένειες ηθοποιών στην ιστορία του αμερικανικού θεάτρου και κινηματογράφου. Συχνά αποκαλούνται «η βασιλική οικογένεια του Χόλιγουντ» και το όνομά τους είναι συνώνυμο με την υποκριτική τέχνη από τις αρχές του 20ού αιώνα.

Οι τρεις πιο γνωστοί αδελφοί Barrymore

1. Lionel Barrymore (1878–1954)
   • Ηθοποιός θεάτρου, κινηματογράφου και ραδιοφώνου.
   • Κέρδισε Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου για την ταινία A Free Soul (1931).
   • Έμεινε στην ιστορία και για τον ρόλο του «Mr. Potter» στην κλασική ταινία It’s a Wonderful Life (1946).
   • Στα τελευταία χρόνια της καριέρας του έπαιζε συχνά καθιστός ή σε αναπηρικό αμαξίδιο λόγω προβλημάτων υγείας.
2. Ethel Barrymore (1879–1959)
   • Η «πρώτη κυρία του αμερικανικού θεάτρου».
   • Διακρίθηκε στο Μπρόντγουεϊ και αργότερα στον κινηματογράφο.
   • Τιμήθηκε με Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου για την ταινία None but the Lonely Heart (1944).
   • Το Broadway θέατρο Ethel Barrymore Theatre στη Νέα Υόρκη φέρει το όνομά της.
3. John Barrymore (1882–1942)
   • Γνωστός ως «το μεγάλο προφίλ» λόγω της χαρακτηριστικής του φυσιογνωμίας.
   • Σπουδαίος ηθοποιός του θεάτρου, κυρίως σε ρόλους του Σαίξπηρ (π.χ. Άμλετ).
   • Στον κινηματογράφο έπαιξε σε κλασικές ταινίες όπως Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1920) και Twentieth Century (1934).
   • Θεωρείται ένας από τους πιο χαρισματικούς και ταυτόχρονα πιο αμφιλεγόμενους ηθοποιούς της εποχής, με έντονη προσωπική ζωή.

Η κληρονομιά

• Οι Barrymore καθιέρωσαν το όνομα της οικογένειας ως σύμβολο ποιότητας και κύρους στον χώρο της υποκριτικής.
• Η παράδοση συνεχίστηκε και σε νεότερες γενιές. Η πιο διάσημη σημερινή εκπρόσωπος είναι η Drew Barrymore (εγγονή του John), γνωστή από ταινίες όπως E.T. the Extra-Terrestrial (1982), Charlie’s Angels (2000) και από την καριέρα της ως παραγωγός και τηλεοπτική παρουσιάστρια.

Πού μπορείς να τη δεις σήμερα

• Amazon Video – Ενοικίαση (rent) για ~3,99 $ ή αγορά (buy) για ~9,99 $ JustWatchPrime Video.
• Apple TV/iTunes – Ενοικίαση στα 3,99 $ ή αγορά στα 9,99 $ JustWatchApple TV.
• Fandango at Home – διατίθεται επίσης για αγορά ή ενοικίαση JustWatchRotten Tomatoes.
• Prime Video (μεμονωμένη αγορά/ενοικίαση, όχι μέσω συνδρομής Prime) – διατίθεται με επιλογή ενοικίασης ή αγοράς Prime Video.
• Roku – μπορείς να τη βρεις μέσω του Fandango, Prime Video ή Apple TV στην συσκευή Roku

Δεν υπάρχει στο Netflix