Η Ανάφη ανακηρύχθηκε το πιο ήσυχο νησί της Ευρώπης για το 2026, ενώ η Μήλος βρέθηκε επίσης ανάμεσα στα 25 πιο «ανέγγιχτα» νησιά του κόσμου. Μια τέτοια διάκριση ακούγεται θετική. Υπάρχει όμως ένα παράδοξο: όσο περισσότερο διαφημίζεται ένας τόπος ως ήσυχος και ανεξερεύνητος, τόσο περισσότερους επισκέπτες μπορεί να προσελκύσει – και τελικά να χάσει ακριβώς αυτό που τον έκανε ελκυστικό.
Η κατάταξη προέρχεται από το πρώτο Unspoilt Index της BookRetreats, που εξέτασε 100 νησιά. Η Ανάφη συγκέντρωσε βαθμολογία 93,8/100 και κατέλαβε τη δεύτερη θέση παγκοσμίως. Η Μήλος βρέθηκε 22η, με 69,8/100. Στο άλλο άκρο, η Σαντορίνη ήταν 99η.
Διάβασε επίσης: Κύπρος = ήλιος και θάλασσα, πανηγυρικό τέλος
Τι μετρά όμως πραγματικά η έρευνα;
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική λεπτομέρεια. Το Unspoilt Index δεν μετρά τον αριθμό των τουριστών που επισκέπτονται κάθε νησί.
Η βαθμολογία βασίζεται σε έξι δείκτες: πυκνότητα μόνιμου πληθυσμού, φυσικό περιβάλλον, πυκνότητα οδικού δικτύου, αεροπορική κίνηση, φωτορύπανση και πρόσβαση σε φυσικές παράκτιες περιοχές. Μάλιστα, οι ίδιοι οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι δεν υπάρχει ενιαία παγκόσμια βάση δεδομένων για τον πραγματικό θόρυβο στα νησιά και γι’ αυτό χρησιμοποιούν αυτούς τους δείκτες ως υποκατάστατα.
Επομένως, ένα νησί μπορεί να βαθμολογείται ως «ήσυχο», ενώ ταυτόχρονα να δέχεται μεγάλη εποχική τουριστική πίεση.
Ενδιαφέρει και αυτό: Στην Πάφο τα καλύτερα ηλιοβασιλέματα
Το 2025 μετρούσαν κάτι διαφορετικό
Έναν χρόνο νωρίτερα, η BookRetreats είχε δημοσιεύσει διαφορετική μελέτη για τα περισσότερο και λιγότερο πολυσύχναστα νησιά της Ευρώπης. Εκεί χρησιμοποιούσε πραγματικά στοιχεία του 2023 και υπολόγιζε τις τουριστικές διανυκτερεύσεις ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.
Στα λιγότερο επιβαρυμένα βρίσκονταν το Σβάλμπαρντ, τα Åland, η Χίος, το El Hierro και οι Αζόρες. Η ίδια η μελέτη προειδοποιούσε όμως ότι ο δείκτης δεν μπορούσε να αποτυπώσει την εποχικότητα ή το πόσους επισκέπτες μπορεί πραγματικά να αντέξει ένας τόπος.
Άρα δεν μπορούμε να συγκρίνουμε τις θέσεις του 2025 με εκείνες του 2026 σαν να πρόκειται για την ίδια κατάταξη.
Από «κρυμμένο διαμάντι» σε δημοφιλή προορισμό
Η ανησυχία ότι τέτοιες λίστες μπορούν να αλλάξουν έναν προορισμό δεν είναι αβάσιμη. Ακαδημαϊκή έρευνα έχει βρει ότι η προβολή μέσω social media μπορεί να συμβάλει στη συγκέντρωση μεγάλων τουριστικών ροών σε συγκεκριμένα σημεία. Η επίδραση δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας του υπερτουρισμού, αλλά είναι υπαρκτή.
Η Μήλος είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ένα νησί που μέχρι πριν από λίγα χρόνια παρουσιαζόταν ως ήσυχη επιλογή στις Κυκλάδες έχει αποκτήσει μεγάλη διεθνή προβολή. Μόνο το 2024, η επιβατική κίνηση στο αεροδρόμιό της έφθασε τους 117.795 επιβάτες, αυξημένη κατά 22,46% σε σχέση με το 2023.
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η Σίφνος. Αν και δεν βρίσκεται στην πρώτη 25άδα του φετινού Unspoilt Index, το 2025 κατέγραψε ιστορικά υψηλές ακτοπλοϊκές αφίξεις, με αύξηση άνω του 9% μέχρι τον Αύγουστο. Παράλληλα, στοιχεία κρατήσεων της Ferryhopper έδειχναν αύξηση περίπου 30%. Μελέτη για τη βιωσιμότητα του τουρισμού στο νησί επισήμανε ήδη ότι η μεγάλη συγκέντρωση επισκεπτών τον Αύγουστο ασκεί πίεση σε νερό, απορρίμματα και μεταφορές.
Μπορεί λοιπόν η Ανάφη να είναι η επόμενη;
Η Ανάφη έχει λιγότερους από 300 μόνιμους κατοίκους, μικρή έκταση και δεν διαθέτει αεροδρόμιο. Αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά την ανέβασαν στην κορυφή της κατάταξης. Ταυτόχρονα όμως σημαίνουν ότι διαθέτει πολύ μικρότερη φέρουσα ικανότητα σε περίπτωση απότομης αύξησης των επισκεπτών.
Η λύση δεν είναι να σταματήσουν να δημοσιεύονται τέτοιες έρευνες. Λύση είναι να προστατεύεται ο προορισμός από κανόνες ακόμα και νόμους οι οποίοι βέβαια να τηρούνται. Για παράδειγμα, το Lord Howe της Αυστραλίας, που επίσης βρίσκεται πολύ ψηλά στο Unspoilt Index, επιτρέπει ταυτόχρονα περίπου 400 επισκέπτες, προστατεύοντας έτσι τον χαρακτήρα του.
Και εδώ βρίσκεται η ειρωνεία του λεγόμενου quiet tourism: η παγκόσμια αναζήτηση για έναν ήσυχο, «ανέγγιχτο» τόπο μπορεί τελικά να δημιουργήσει τον θόρυβο από τον οποίο οι ταξιδιώτες προσπαθούν να ξεφύγουν.
Σύμφωνα με το Unspoilt Index της BookRetreats, η Ανάφη είναι πρώτη στην Ευρώπη και δεύτερη παγκοσμίως, με βαθμολογία 93,8/100.
Η κατάταξη δεν μετρά τον αριθμό των τουριστών. Μετρά παράγοντες όπως δρόμους, αεροπορική κίνηση, φυσικό περιβάλλον, μόνιμο πληθυσμό και φωτορύπανση. Έτσι, ένα νησί μπορεί να θεωρείται περιβαλλοντικά «ήσυχο» αλλά να αντιμετωπίζει έντονη τουριστική κίνηση το καλοκαίρι.
Η διεθνής δημοσιότητα, τα ΜΜΕ και κυρίως τα social media μπορούν να συγκεντρώσουν γρήγορα το ενδιαφέρον σε έναν μέχρι τότε λιγότερο γνωστό προορισμό. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στα μικρά νησιά με περιορισμένες υποδομές.
Discover more from Agora Περιοδικό
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
