Ινστιτούτο Κύπρου: Ανακάλυψη-ορόσημο για τον σχηματισμό των νεφών

Τα αποτελέσματα μιας νέας διεθνούς μελέτης, η οποία αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στην κατανόηση του κλιματικού συστήματος, παρουσιάστηκαν σε Συνέντευξη Τύπου στο Ινστιτούτο Κύπρου.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε με την καθοριστική συμβολή του Ινστιτούτου Κύπρου και δημοσιεύθηκε στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Nature, οι ωκεανοί επηρεάζουν τον σχηματισμό των νεφών σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.

Τα νέφη διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο κλιματικό σύστημα, καθώς αντανακλούν μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας πίσω στο διάστημα και επηρεάζουν άμεσα τη θερμοκρασία του πλανήτη. Η έρευνα ρίχνει φως στους μηχανισμούς μέσω των οποίων σχηματίζονται τα μικροσκοπικά ατμοσφαιρικά σωματίδια που λειτουργούν ως «πυρήνες» για τη δημιουργία των νεφών.

Η ανακάλυψη, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του διεθνούς πειράματος CLOUD στο CERN, συμβάλλει ουσιαστικά στην απάντηση ενός από τα πιο επίμονα και κρίσιμα ανοικτά ερωτήματα της κλιματικής επιστήμης: γιατί οι προσομοιώσεις των κλιματικών μοντέλων συστηματικά αποκλίνουν από τις ατμοσφαιρικές παρατηρήσεις σωματιδίων σε μεγάλες εκτάσεις πάνω από ωκεανούς.

Ο ρόλος του πλαγκτόν των ωκεανών

Στην καρδιά της ανακάλυψης βρίσκεται το φυτοπλαγκτόν, οι μικροσκοπικοί οργανισμοί που ζουν στην επιφάνεια των ωκεανών. Το φυτοπλαγκτόν απελευθερώνει αέρια, τα οποία, μέσω χημικών αντιδράσεων στην ατμόσφαιρα, μετατρέπονται σε ουσίες που συμβάλλουν στον σχηματισμό νέων σωματιδίων.

Για δεκαετίες, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι το θειικό οξύ ήταν ο βασικός παράγοντας σε αυτή τη διαδικασία. Ωστόσο, η νέα μελέτη δείχνει ότι το μεθανοσουλφονικό οξύ (MSA), μια ουσία που επίσης προέρχεται από φυσικές θαλάσσιες εκπομπές, διαδραματίζει εξίσου σημαντικό ρόλο στον σχηματισμό νέων σωματιδίων. Μάλιστα, όταν το MSA δρα σε συνέργεια με το θειικό οξύ, η δημιουργία νέων σωματιδίων ενισχύεται σημαντικά, ιδιαίτερα σε ψυχρές περιοχές, όπως οι πολικές ζώνες.

Η συμβολή του Ινστιτούτου Κύπρου

Καλωσορίζοντας τους προσκεκλημένους ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου Κύπρου Δρ Σταύρος Μαλάς έκανε λόγο για μια σημαντική ανακάλυψη που αναδεικνύει το Ινστιτούτο Κύπρου ως κέντρο αριστείας, αλλά και ως ένα κορυφαίο ίδρυμα, το οποίο συνεισφέρει στην έρευνα για την κλιματική αλλαγή. Αυτή η ανακάλυψη, ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δρ Μαλάς, επιβεβαιώνει ότι η επένδυση στην έρευνα και στα κέντρα αριστείας αποδίδει και αναβαθμίζει την επιστημονική δουλειά που γίνεται στη χώρα μας.

Ο Δρ Θεόδωρος Χριστούδιας, εκ των συγγραφέων της έρευνας ανέφερε ότι η μελέτη αφορά τις εκπομπές από οργανισμούς που συναντώνται στους ωκεανούς, όπως το γνωστό φυτοπλαγκτόν, και τον τρόπο με τον οποίο αυτές, μέσω χημικών αντιδράσεων στην ατμόσφαιρα, μετατρέπονται σε ουσίες που συμβάλλουν στον σχηματισμό νέων σωματιδίων.

Η ανακάλυψη αυτή, υπέδειξε ο Δρ Χριστούδιας, μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τα κλιματικά συστήματα, αλλά και να προετοιμαστούμε αποτελεσματικότερα για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η Κύπρος, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, βρίσκεται σε μια περιοχή που θερμαίνεται με διπλάσιο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο και ήδη βιώνει έντονα τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Για τον λόγο αυτό, είπε, είναι απαραίτητο να προσαρμοστούμε στις νέες συνθήκες και παράλληλα να λάβουμε μέτρα για τον μετριασμό των επιπτώσεών της.

Η Δρ Rima Baalbaki, ερευνήτρια στο Κέντρο Αριστείας CARE-C του Ινστιτούτου Κύπρου και πρώτη συγγραφέας της μελέτης, τονίζει ότι τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι οι ωκεανοί επηρεάζουν τον σχηματισμό των νεφών πολύ περισσότερο απ’ όσο εκτιμούσαμε μέχρι σήμερα. Η κατανόηση του μηχανισμού αυτού, αναφέρει χαρακτηριστικά η  Δρ Baalbaki, μάς επιτρέπει να δούμε πιο καθαρά πώς λειτουργεί το κλιματικό σύστημα της Γης, να βελτιώσουμε την ακρίβεια των κλιματικών προβλέψεων και να εκτιμήσουμε με μεγαλύτερη αξιοπιστία τον ρόλο των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στην κλιματική αλλαγή.

Η Κύπρος στο επίκεντρο της παγκόσμιας κλιματικής έρευνας

Τα νέα ευρήματα ενισχύουν ουσιαστικά την επιστημονική βάση πάνω στην οποία στηρίζονται τα κλιματικά μοντέλα και θεωρούνται καθοριστικά για τη βελτίωση της αξιοπιστίας τους στο μέλλον. Παράλληλα, ανοίγουν νέους δρόμους για την κατανόηση του πώς οι ωκεανοί επηρεάζουν το κλιματικό σύστημα.

Η δημοσίευση στο Nature και η ενεργή συμμετοχή του Ινστιτούτου Κύπρου στο πείραμα CERN CLOUD αναδεικνύουν τον ουσιαστικό ρόλο της κυπριακής επιστημονικής κοινότητας  στην διεθνή έρευνα για το κλίμα.

Ταυτόχρονα, τα αποτελέσματα της μελέτης αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για περιοχές όπως η Ανατολική Μεσόγειος, μια από τις πλέον ευάλωτες στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παγκοσμίως, αφού η ακριβέστερη κατανόηση των κλιματικών μηχανισμών είναι απαραίτητη για τον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων πολιτικών προσαρμογής και μετριασμού της κλιματικής κρίσης.

Παρακολουθήστε το βίντεο για το σχηματισμό νεφών ΕΔΩ.