Digital detox: Τι λέει η επιστήμη για τη νέα τάση επιστροφής στα «dumb phones»

Η ολοένα αυξανόμενη τάση εγκατάλειψης των smartphones υπέρ των λεγόμενων «dumb phones» ή feature phones δεν αποτελεί απλώς μια μόδα των social media. Τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας, με ολοένα και περισσότερες μελέτες να εξετάζουν κατά πόσο η μείωση της χρήσης των έξυπνων κινητών μπορεί να βελτιώσει την ψυχική ευεξία, τη συγκέντρωση και την καθημερινότητα των χρηστών.

Παρότι οι επιστήμονες εμφανίζονται συγκρατημένοι ως προς τα οριστικά συμπεράσματα, συμφωνούν ότι η ψηφιακή αποτοξίνωση (digital detox) μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη σε αρκετούς ανθρώπους, ιδιαίτερα όταν περιορίζει τη συνεχή έκθεση σε ειδοποιήσεις, κοινωνικά δίκτυα και άλλους ψηφιακούς περισπασμούς.

Τι δείχνουν οι σημαντικότερες επιστημονικές μελέτες

Μία από τις πιο ολοκληρωμένες εργασίες δημοσιεύθηκε το 2022 στο επιστημονικό περιοδικό Global Advances in Health and Medicine. Οι ερευνητές Radtke και οι συνεργάτες του πραγματοποίησαν συστηματική ανασκόπηση 21 επιστημονικών μελετών με συνολικά 3.625 συμμετέχοντες.

Το συμπέρασμά τους ήταν ότι η ψηφιακή αποτοξίνωση μπορεί να μειώσει το άγχος και την προβληματική χρήση των smartphones σε αρκετές περιπτώσεις, ωστόσο τα αποτελέσματα δεν είναι ίδια για όλους και απαιτείται περαιτέρω έρευνα ώστε να εξαχθούν ασφαλέστερα συμπεράσματα.

Ακολούθησε το 2025 τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Computers in Human Behavior. Η έρευνα έδειξε ότι όσοι συμμετείχαν σε οργανωμένο πρόγραμμα digital detox βελτίωσαν την αυτορρύθμιση της χρήσης του κινητού τους, χωρίς όμως να μειώσουν όλοι σημαντικά τον συνολικό χρόνο χρήσης, γεγονός που δείχνει ότι η αλλαγή της ψηφιακής συμπεριφοράς δεν είναι εύκολη υπόθεση.

Παράλληλα, νέα μελέτη του 2026 που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports (Nature Portfolio) κατέγραψε ότι όλο και περισσότεροι χρήστες επιλέγουν συνειδητά περιόδους αποσύνδεσης από τις ψηφιακές συσκευές προκειμένου να περιορίσουν τους περισπασμούς, να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους και να βελτιώσουν την ψυχική τους ευεξία.

Τα «dumb phones» δεν αποτελούν πανάκεια

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν πως η χρήση ενός «dumb phone» από μόνη της οδηγεί σε καλύτερη ψυχική υγεία ή αντιμετωπίζει την εξάρτηση από τα smartphones.

Αντίθετα, τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι εκείνο που κάνει τη διαφορά είναι ο περιορισμός των εφαρμογών, των συνεχών ειδοποιήσεων και της αδιάκοπης πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για πολλούς χρήστες, τα απλά κινητά αποτελούν ένα πρακτικό εργαλείο για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, χωρίς όμως να αποτελούν από μόνα τους τη λύση.

Η έρευνα συνεχίζεται

Το επιστημονικό ενδιαφέρον γύρω από το digital detox αυξάνεται διαρκώς. Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2023, εξετάζοντας περισσότερες από 100 μελέτες, κατέληξε ότι η αποσύνδεση από τις ψηφιακές συσκευές αποτελεί πλέον ξεχωριστό ερευνητικό πεδίο. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ακόμη κοινά αποδεκτός τρόπος μέτρησης των αποτελεσμάτων, γεγονός που καθιστά αναγκαίες περισσότερες και μεγαλύτερες έρευνες.

Επιστημονικές πηγές

• Radtke T. et al. (2022). Digital detox: An effective solution in the smartphone era? Global Advances in Health and Medicine. https://doi.org/10.1177/2164957X221028647
• Computers in Human Behavior (2025). Randomized controlled trial για την αποτελεσματικότητα προγραμμάτων digital detox.
• Scientific Reports (Nature Portfolio, 2026). Μελέτη για τις συμπεριφορές ψηφιακής αποσύνδεσης και την ψυχική ευεξία.
• Systematic Review (2023). Digital Disconnection and Digital Detox Research: A Systematic Review, Telematics and Informatics.