Οδηγείς σε έναν συνηθισμένο αυτοκινητόδρομο και ξαφνικά ακούς μια μελωδία. Δεν προέρχεται από το ραδιόφωνο ούτε από ηχεία στην άκρη του δρόμου. Τη μουσική παράγουν τα ίδια τα ελαστικά του αυτοκινήτου καθώς περνούν πάνω από ειδικά διαμορφωμένες λωρίδες του οδοστρώματος.
Οι λεγόμενοι «μουσικοί δρόμοι» της Ουγγαρίας έχουν γίνει μια από τις πιο παράξενες εφαρμογές της ακουστικής στην καθημερινή οδήγηση.
Και υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: η μελωδία ακούγεται σωστά μόνο όταν το όχημα κινείται περίπου με την ταχύτητα για την οποία σχεδιάστηκε το συγκεκριμένο τμήμα.
Πώς μπορεί ένας δρόμος να παράγει μουσική;
Η τεχνολογία είναι σχετικά απλή ως ιδέα. Στην επιφάνεια του δρόμου δημιουργούνται εγκάρσιες αυλακώσεις ή ειδικές ανάγλυφες σημάνσεις. Όταν τα ελαστικά περνούν από πάνω τους, προκαλούνται διαδοχικές δονήσεις.
Η απόσταση μεταξύ των αυλακώσεων καθορίζει τη συχνότητα της δόνησης και, επομένως, το ύψος του ήχου που αντιλαμβάνεται ο οδηγός.
Με απλά λόγια, οι αυλακώσεις λειτουργούν περίπου όπως οι νότες μιας παρτιτούρας.
Όσο πυκνότερα βρίσκονται, τόσο γρηγορότερα χτυπά το ελαστικό πάνω τους και τόσο διαφορετικός είναι ο παραγόμενος τόνος.
Το αυτοκίνητο γίνεται έτσι μέρος ενός ιδιόμορφου μουσικού οργάνου: ο δρόμος είναι η παρτιτούρα και τα ελαστικά είναι αυτά που την «παίζουν».
Γιατί έχει σημασία η ταχύτητα
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της κατασκευής. Οι αποστάσεις μεταξύ των αυλακώσεων υπολογίζονται με βάση μια συγκεκριμένη ταχύτητα κίνησης.
Εάν το αυτοκίνητο κινηθεί πολύ γρήγορα, η μελωδία αναπαράγεται ταχύτερα και αλλάζει ο τόνος της. Εάν κινηθεί πολύ αργά, συμβαίνει το αντίθετο.
Γι’ αυτό οι κατασκευές μπορούν να λειτουργήσουν και ως ένας ασυνήθιστος τρόπος ενθάρρυνσης των οδηγών να διατηρούν την προβλεπόμενη ταχύτητα.
Ο πρώτος «μουσικός δρόμος» της Ουγγαρίας
Η πιο γνωστή περίπτωση βρίσκεται στον δρόμο 67, μεταξύ Mernye και Mernyeszentmiklós, στη νοτιοδυτική Ουγγαρία.
Το μουσικό τμήμα ολοκληρώθηκε το 2019.
Η επιλογή του τραγουδιού μόνο τυχαία δεν ήταν.
Τα αυτοκίνητα που περνούν από το συγκεκριμένο σημείο μπορούν να «παίξουν» απόσπασμα από το «A 67-es út» («Ο δρόμος 67») του ουγγρικού συγκροτήματος Republic.
Έτσι, ο δρόμος με αριθμό 67 παίζει ένα τραγούδι που έχει τίτλο… «Ο δρόμος 67».
Η STRABAG, η οποία συμμετείχε στην κατασκευή, εξηγεί ότι η σωστή απόσταση και διαμόρφωση των σημάνσεων επιτρέπει στους τροχούς των αυτοκινήτων να αναπαράγουν τη μελωδία όταν το όχημα κινείται με την προβλεπόμενη ταχύτητα.
Η Ουγγαρία δεν σταμάτησε σε έναν δρόμο
Η ιδέα επεκτάθηκε.
Στον δρόμο 37, στην περιοχή του Tokaj, δημιουργήθηκε δεύτερο μουσικό τμήμα. Εκεί οι οδηγοί ακούν το παραδοσιακό ουγγρικό τραγούδι «Érik a szőlő», που σημαίνει περίπου «Ωριμάζουν τα σταφύλια».
Η επιλογή συνδέεται με την περιοχή, η οποία είναι διεθνώς γνωστή για την αμπελουργία και τα κρασιά της.
Το 2024 προστέθηκε και τρίτος μουσικός δρόμος.
Στον δρόμο 21, μεταξύ Hatvan και Lőrinci, οι τροχοί των αυτοκινήτων αναπαράγουν απόσπασμα από το τραγούδι «Nélküled» του ουγγρικού συγκροτήματος Ismerős Arcok.
Σήμερα, λοιπόν, η Ουγγαρία διαθέτει τρεις διαφορετικούς μουσικούς δρόμους με τρεις διαφορετικές μελωδίες.
Είναι πραγματικά μέτρο οδικής ασφάλειας;
Οι μουσικοί δρόμοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ένας τρόπος να κρατούν τον οδηγό σε εγρήγορση και να τον ενθαρρύνουν να κινείται με συγκεκριμένη ταχύτητα.
Η τεχνολογία τους συγγενεύει με τις γνωστές ανάγλυφες λωρίδες προειδοποίησης – τα λεγόμενα rumble strips – που προκαλούν θόρυβο και κραδασμούς όταν ένα αυτοκίνητο παρεκκλίνει από τη λωρίδα του.
Στον μουσικό δρόμο, όμως, οι αποστάσεις μεταξύ των επιφανειών έχουν υπολογιστεί έτσι ώστε οι διαδοχικοί ήχοι να σχηματίζουν αναγνωρίσιμες νότες.
Δεν πρόκειται, συνεπώς, για κάποιο ηλεκτρονικό σύστημα. Δεν απαιτούνται ηχεία κάτω από την άσφαλτο ούτε αισθητήρες που αναγνωρίζουν το αυτοκίνητο.
Η φυσική κάνει σχεδόν όλη τη δουλειά.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά
Η ιδέα μπορεί να εντυπωσιάζει τους οδηγούς, όχι όμως απαραίτητα και όσους κατοικούν κοντά σε έναν τέτοιο δρόμο.
Στην περίπτωση του δρόμου 67 υπήρξαν παράπονα κατοίκων της περιοχής Mernye, καθώς η επαναλαμβανόμενη μελωδία από τα διερχόμενα αυτοκίνητα μπορούσε να ακούγεται στα γύρω σπίτια.
Αντίστοιχες αντιδράσεις καταγράφηκαν μετά την κατασκευή του μουσικού τμήματος του δρόμου 21.
Αυτό αναδεικνύει και το βασικό μειονέκτημα της ιδέας: αυτό που για τον οδηγό διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα και αποτελεί αξιοπερίεργη εμπειρία, για έναν κάτοικο μπορεί να επαναλαμβάνεται εκατοντάδες φορές την ημέρα.
Οι «μουσικοί δρόμοι» δεν είναι ουγγρική εφεύρεση
Η τεχνολογία έχει εμφανιστεί με διάφορες μορφές και σε άλλες χώρες.
Η βασική αρχή παραμένει ίδια: σειρές αυλακώσεων ή ανάγλυφων λωρίδων τοποθετούνται σε συγκεκριμένες αποστάσεις, ώστε η διέλευση των ελαστικών να δημιουργεί διαφορετικές συχνότητες.
Η Ουγγαρία, ωστόσο, έχει μετατρέψει την ιδέα σε ένα ιδιαίτερο μείγμα μηχανικής, μουσικής, τοπικής ταυτότητας και τουριστικής εμπειρίας.
Και το αποτέλεσμα αποδεικνύει ότι ακόμη και κάτι τόσο συνηθισμένο όσο η άσφαλτος μπορεί, με λίγη φυσική και αρκετή μηχανική ακρίβεια, να μετατραπεί σε μουσικό όργανο.
Είναι ένα οδικό τμήμα με ειδικά σχεδιασμένες αυλακώσεις ή ανάγλυφες λωρίδες. Η επαφή των ελαστικών με αυτές δημιουργεί δονήσεις διαφορετικών συχνοτήτων, οι οποίες σχηματίζουν μια μελωδία.
Όχι. Ο ήχος παράγεται από την επαφή των ελαστικών με τις ειδικές επιφάνειες του οδοστρώματος.
Επειδή η συχνότητα με την οποία οι τροχοί συναντούν τις αυλακώσεις εξαρτάται από την ταχύτητα. Στη σωστή ταχύτητα οι ήχοι αναπαράγονται στον ρυθμό και στο ύψος για τα οποία σχεδιάστηκε η μελωδία.
Σήμερα υπάρχουν τρία γνωστά μουσικά οδικά τμήματα, στους δρόμους 67, 37 και 21.
Παίζει απόσπασμα του «A 67-es út» του ουγγρικού συγκροτήματος Republic.
Discover more from Agora Περιοδικό
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
