60 ώρες μέσα στον Πανάγιο Τάφο: Η ελληνική αποστολή που αποκατέστησε το Ιερό Κουβούκλιο

Για περίπου 60 ώρες τον Οκτώβριο του 2016, ένας από τους ιερότερους χώρους του χριστιανικού κόσμου μετατράπηκε σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό επιστημονικό εργαστήριο. Οι πλάκες πάνω από την ταφική κλίνη στον Πανάγιο Τάφο αφαιρέθηκαν, αποκαλύφθηκε ο αρχικός ασβεστολιθικός βράχος και οι επιστήμονες μπόρεσαν να εξετάσουν τον χώρο πριν τον κλείσουν ξανά.

Η καθηγήτρια Αντωνία Μοροπούλου ηγήθηκε της 50μελούς διεπιστημονικής ομάδας του ΕΜΠ που ανέλαβε ένα από τα δυσκολότερα έργα συντήρησης μνημείου στον κόσμο – και έφτασε μέχρι τον αρχικό βράχο του Τάφου.

Στο κέντρο αυτής της μοναδικής επιχείρησης βρισκόταν μια ελληνική επιστημονική ομάδα.

Το έργο αποκατάστασης του Ιερού Κουβουκλίου είχε αναλάβει το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, με κύρια επιστημονική επόπτρια την καθηγήτρια της Σχολής Χημικών Μηχανικών Αντωνία Μοροπούλου. Συνολικά συμμετείχε διεπιστημονική ομάδα περίπου 50 ανθρώπων, με ειδικούς από τη Χημική Μηχανική, την Αρχιτεκτονική, την Πολιτική Μηχανική, τη Φωτογραμμετρία και τη Γεωδαισία.

Η Μοροπούλου και ένα μνημείο στα όρια της αντοχής του

Η κατάσταση του Κουβουκλίου ήταν προβληματική. Υγρασία, νερά, παλιότερες ασύμβατες επεμβάσεις και σεισμοί είχαν επιβαρύνει σημαντικά το οικοδόμημα. Από το 1947, ένας εξωτερικός μεταλλικός σκελετός που είχαν τοποθετήσει οι βρετανικές αρχές συγκρατούσε το μνημείο.

Το 2015 η ομάδα του ΕΜΠ πραγματοποίησε ολοκληρωμένη διαγνωστική μελέτη. Χρησιμοποίησε τρισδιάστατη αποτύπωση, γεωραντάρ και άλλες μη καταστροφικές τεχνικές ώστε να εξετάσει ακόμη και περιοχές που δεν μπορούσαν να ανοιχτούν.

Η Μοροπούλου είχε τη συνολική ευθύνη της επιστημονικής παρακολούθησης και διηύθυνε τη διεπιστημονική ομάδα. Το ίδιο το ΕΜΠ χαρακτήρισε τη συμμετοχή του στο έργο επιστημονική διάκριση παγκόσμιας σημασίας.

Τι είδαν όταν άνοιξαν τον Τάφο

Τον Οκτώβριο του 2016 αφαιρέθηκε η μαρμάρινη επένδυση που κάλυπτε την περιοχή της ταφικής κλίνης.

Κάτω από αυτήν αποκαλύφθηκε μια δεύτερη μαρμάρινη πλάκα με χαραγμένο σταυρό. Όταν αφαιρέθηκαν τα υλικά που βρίσκονταν χαμηλότερα, εμφανίστηκε η αρχική ασβεστολιθική επιφάνεια της ταφικής κλίνης, η οποία είχε διατηρηθεί.

«Αυτός είναι ο Ιερός Βράχος που λατρεύεται εδώ και αιώνες», είχε δηλώσει τότε η Μοροπούλου, εξηγώντας τη σημασία της αποκάλυψης.

Οι μετρήσεις επιβεβαίωσαν επίσης ότι τμήματα του αρχικού λαξευμένου βράχου του ταφικού σπηλαίου εξακολουθούν να υπάρχουν μέσα στο μεταγενέστερο Κουβούκλιο.

Το Κουβούκλιο έπρεπε να παραμένει ανοικτό

Η ομάδα αντιμετώπισε έναν ασυνήθιστο περιορισμό: η λατρεία και η πρόσβαση των προσκυνητών δεν μπορούσαν να σταματήσουν.

Οι εργασίες έπρεπε επομένως να γίνονται γύρω από τις θρησκευτικές τελετές, σε έναν χώρο με εξαιρετικά περιορισμένες διαστάσεις και τεράστια συμβολική σημασία. Το έργο ολοκληρώθηκε μέσα σε περίπου εννέα μήνες και παραδόθηκε στις 22 Μαρτίου 2017, πριν από το Πάσχα.

Την ημέρα της παράδοσης, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ευχαρίστησε δημόσια τους επιστήμονες του ΕΜΠ και αναφέρθηκε ειδικά στη διακεκριμένη καθηγήτρια Αντωνία Μοροπούλου.

Και μια δεύτερη ελληνική υπογραφή

Υπάρχει μάλιστα μια ιστορική λεπτομέρεια που κάνει την ελληνική παρουσία ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

Το σημερινό Κουβούκλιο είχε ανακατασκευαστεί το 1810, μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 1808, από τον αρχιτέκτονα Νικόλαο Κομνηνό, γνωστό ως «Κάλφα Κομνηνό». Περισσότερα από 200 χρόνια αργότερα, ένα ελληνικό επιστημονικό ίδρυμα επέστρεψε για να διασώσει το οικοδόμημα.

Και το έργο εξακολουθεί να παράγει επιστημονική γνώση: ακόμη και το 2026 δημοσιεύθηκαν νέες αναλύσεις των ιστορικών κονιαμάτων του ταφικού θαλάμου, βασισμένες στην έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατά την αποκατάσταση.

Διαβάστε: Βρήκαν πράγματι τον τάφο του Ιησού; Τι αποκαλύπτουν οι νέες ανασκαφές στην Ιερουσαλήμ